Bài giảng Lễ Thánh Stêphanô Théodore Cuénot Thể

TẤT CẢ NHỜ THẬP GIÁ (OMNIA PER CRUCEM)

Lễ Thánh Stêphanô Théodore Cuénot Thể Giám mục Tử Đạo gp. Qui Nhơn

(14/11/2017)

Cách đây 5 năm, nhân dịp kỷ niệm 151 năm sinh nhật trên trời của Thánh Stêphanô Thể, đã có một bài Văn Tế[1] tưởng niệm ngài với những câu mở đầu như sau :

“Thương ôi !

Cứ mỗi độ thu về, sông Gò Bồi nước bạc lên trắng đục,

Khi từng cơn mưa đổ, đường Gò thị bùn xám dậy tối om,

Lại nhớ buổi hoàng hôn 14 tháng 11 năm Dương lịch 1861

Thầy Stêphanô trút hơi thở cuối cùng

trong chiếc cũi giữa khám đường tăm tối.”…

Vâng, hôm nay, 14.11.2017, một lần nữa cộng đoàn giáo phận Qui Nhơn chúng ta lại quy tụ về bên dòng sông Gò Bồi, trong ngôi thánh đường Vĩnh Thạnh, cũng là nơi ghi dấu vết của Thánh lễ cuối cùng mà Thánh Giám Mục Stêphanô đã dâng, trước khi bị bắt, để hiệp dâng Thánh lễ tạ ơn và tôn kính ngài, vị mục tử thánh thiện, tài ba, đã để lại một gia tài đức tin cao quý, sống động là chính cuộc đời Giám Mục và cuộc tử đạo oai hùng của Ngài.

Có thể nói toàn bộ cuộc đời mục tử của Thánh Giám Mục Stêphanô với 10 năm linh mục (1825-1835) và 26 năm trên ngai tòa giám mục (1835-1861), dòng dã suốt 36 năm liên tục gắn liền với thập giá bách hại, từ Minh Mạng, qua Thiệu Trị tới Tự Đức… mà sự khắc nghiệt và tàn khốc đã lên tới đĩnh điểm với chiếu chỉ “Phân Sáp” 1861[2] cũng là năm định mệnh để “hạt lúa mì Stêphanô” vĩnh viễn được gieo trong lòng đất mẹ Qui Nhơn.

Chấp nhận sống con đường thập giá của thời bách hại và quyết chọn cách làm chứng đức tin ngang qua con đường Thập Giá chính là sự “chọn lựa cơ bản” của Thánh Giám Mục Stêphanô ; bởi chưng, cuộc chọn lựa mang tính tiên tri nầy đã hàm chứa trong chính câu châm ngôn Giám Mục của Đức Cha Stêphanô : OMNIA PER CRUCEM. (TẤT CẢ NHỜ THẬP GIÁ).

Thì ra cuộc sống chứng nhân của Ngài, cuộc đời mục tử của Ngài, đã được mầu nhiệm Thập Giá tôi luyện và thành toàn, để cuối cùng, hòa quyện làm một với Hy Tế thập giá của Đức Kitô trong cái chết cô đơn, tăm tối giữa ngục tù đêm 14.11.1861 nơi khám đường Bình Định.

Dưới ánh sáng của Lời Chúa được công bố hôm nay, và qua chứng từ của cuộc đời và cuộc tử đạo của Thánh Giám Mục Stêphanô, chúng ta có thể khẳng quyết rằng : cuộc hành trình nên thánh của mọi người đều phải đi qua con đường “tử đạo”, con đường mà Sách Khôn Ngoan trong Bài đọc 1 hôm nay nói tới : “Người đã tinh luyện họ như người ta luyện vàng trong lò lửa, và đón nhận họ như của lễ toàn thiêu” (BĐ1) ; và cũng chính là con đường yêu thương đến độ như thư gởi giáo đoàn Rôma trong Bài đọc 2 hôm nay nhắc đến : “Ai có thể tách chúng ta ra khỏi tình yêu Chúa Kitô ? Phải chăng là gian truân, khốn khổ, đói rách, hiểm nguy, bắt bớ, gươm giáo ? Như có lời chép : Chính vì Ngài mà mỗi ngày chúng con bị giết, bị coi như bầy cừu để sát sinh”.

Và như thế, chúng ta cũng có thể nói được rằng : Tử Đạo chính là thái độ, là hành vi, là cung cách ứng xử của những ai quyết chọn Đức Kitô và bước theo Ngài cách quyết liệt như chính Đức Kitô tuyên bố trong trích đoạn Tin Mừng Luca : “Ai không vác thập giá mình mà đi theo tôi, thì không thể làm môn đệ tôi được” (Lc 14,27).

Trong ngày đại giỗ lần 156 năm tử đạo của Thánh Stêphanô, có lẽ chúng ta cũng cần ôn lại cái “nẻo thập giá” mà Thánh nhân đã đi qua được ghi lại cách vắn tắt trong bài Văn Tế đã nói trên :

Giữa mùa bách hại.

Cây Đạo Trời nghiêng ngửa lung lay,

Nhà Hội Thánh rung rinh chao đảo.

Với chức Gám Mục Đàng Trong, cha đi hết các miền từ Nam qua Bắc,([3])

Từ tòa Gò Thị Qui Nhơn, ngài lo toan mọi việc hết dưới lại trên.([4])

Đào tạo giáo dân, huấn luyện thầy cả,

Lập viện nữ tu, triệu tập công đồng…([5])

To lớn biết bao ! Công đức tông đồ quý làm sao kể xiết,

Vĩ đại dường nào ! Bàn chân mục tử đẹp biết mấy cho vừa (…)

Noi bước Thầy xưa, đường thập giá, vẹn tình Cha đắng cay xin chấp nhận..

Theo gương người cũ, đồi khổ nạn, trọn ý Chúa gian khổ chẳng từ nan.

Ngục tối âm u,

Gông cùm nhứt nhối.

Cát bụi trần gian, thân xác kia, giữa dòng sông thôi đành gởi lại.([6])

Quê hương thiên quốc, linh hồn nầy, trong tay Cha nhất quyết xin trao…!

Vâng,Tử đạo là thế đó. Chứng Nhân là thế đó. Tình yêu đến cùng dành cho Đức Kitô là thế đó. Và dĩ nhiên, sự thánh thiện Kitô giáo là thế đó.

Nhưng, như thế, chẳng lẽ ngày hôm nay đã hết thời tử đạo là hết cơ hội làm chứng, là hết môi trường để nên thánh, để thuộc trọn về Chúa Giêsu sao ?

Không đâu, cho dẫu hôm nay không còn những “chiếu chỉ phân sáp” tàn bạo của “triều đinh Tự Đức”, không còn cảnh “sát tả” dã man của những phong trào chống đạo thời Văn Thân…nhưng vẫn âm ỉ những cuộc “bách hại tinh thần” mà ma quỷ và thế gian chưa bao giờ nghỉ tay, bỏ cuộc. Bởi vì, cuộc bách hại hôm nay phải chăng đang hiện hữu một cách khác, nhẹ nhàng hơn những cũng tinh vi hơn, giản đơn hơn nhưng cũng đầy hiểm nguy khắc nghiệt :

-đó là cuộc bách hại của sự ham mê tiền bạc và sự giàu sang phú quý, chức quyền danh lợi.

-đó là cuộc bách hại của sự kiếm tìm hưởng thụ dục vọng đồi trụy và tiện nghi sung sướng ích kỷ.

-đó là cuộc bách hại của sự lười biếng làm việc lành phúc đức, không chịu hy sinh hãm mình, và lãnh đạm thờ ơ với công việc dấn thân phục vụ.

-đó là cuộc bách hại của sự hèn nhát tuyên xưng đức tin và thể hiện vai trò ngôn sứ trong xã hội cũng như trong môi trường đang sống và làm việc.

-đó là sự bách hại của những thoả hiệp đen tối, những ích kỷ nhỏ nhen để mong gia đình mình, bản thân mình được sống an nhàn thư thái mà bất cần đến những tiếng kêu gào của những thân phận bị chà đạp, bóc lột, oan ức.

-đó là sự bách hại của chủ trương tương đối hoá các nghiêm lệnh luân lý ngàn đời của Thiên Chúa và Giáo Hội trong các lãnh vực hôn nhân-gia đình hay công bằng xã hội…

Chiến thắng những cuộc bách hại trên để trung thành với những giá trị Tin Mừng và con đường Thập Giá của Chúa Giêsu lại không là những nghĩa cử thánh thiện, những hành vi anh hùng “chối từ đạp lên Thánh Giá” để viết tiếp Lời Chứng tử đạo cho thời đại hôm nay sao ?

Lễ Thánh Stêphanô hôm nay được cử hành trong khoảng thời gian nói được là “trung tâm của Năm Thánh Giáo phận” (sau gần 4 tháng khai mạc) sẽ là một nhắc nhở cụ thể mọi người chúng ta đừng để “lửa nhiệt tình” và niềm phấn khởi lên đường của Năm Thánh nhạt dần đi ; mà phải được tiếp tục bừng cháy và năng động, sáng tạo và cụ thể, hiệp nhất và bác ái…

Chắc chắn, thập giá thời nào cũng có ; đau khổ hy sinh ai cũng phải một lần đi qua. Xin Thánh Stêphanô cầu thay nguyện giúp, để một lần nữa, thế hệ cháu con của Ngài là tất cả chúng ta đây, cũng biết can đảm chọn lựa “OMNIA PER CRUCEM”, “TẤT CẢ NHỜ THẬP GIÁ”, vì đó là con đường chắc chắn dẫn tới Đức Kitô, hay như so sánh thâm thúy của Thánh nữ Rôsa Lima, là “chiếc thang vững chắc nhất để bắt lên trời”. Amen.

Giuse Trương Đình Hiền

[1] Sơn Ca Linh, MÙI CỦA BÁNH TÌNH YÊU, tuyển tập thơ, Tủ sách Nước Mặn 2016, tr. 58-60.

[2] GIÁO PHẬN QUI NHƠN QUA DÒNG THỜI GIAN : “Ngày 05.08.1861, vua Tự Đức cò ban hành chiếu chỉ “phân sáp” đưa cuộc bách hại lên đến mức độ cực kỳ tàn nhẫn và vô nhân đạo, tạo ra một thời tử nạn với những chuỗi ngày đen tối đau thương nhất cho Giáo Hội tại Việt Nam. Chếu chỉ truyền triệt hạ các làng Công Giáo, bắt gáo dân phải sáp nhập vào các làng ngoại giáo và mỗi người Công Giáo phải chịu sự canh giữ quản thúc của 5 người bên lương….”. Phần II,Chương II, mục 1.6, trang 219.

[3] Ngài chính thức làm Giám Mục đại diện Tông Tòa ngày 31.07.1840.

[4] Một trong những công trình mục vụ lớn lao của Đức Cha đó là công cuộc truyền giáo cho các dân tộc thiểu số miền cao nguyên, đặc biệt cho anh em dân tộc Bahnar.

[5] Ngài tổ chức Công Đồng Gò Thị năm 1841

[6] Vì bản án tử hình của triều đình Huế đến trễ, sau khi Ngài đã chết, nên quan Tuần Phủ Bình Định cho đào mồ Đức Cha lên để quăng thi hài xuống sông theo quyết định của bản án.