Cách truyền dạy đức tin ngày nay

WHĐ (26/01/2026) - Loan báo Tin Mừng trong một thế giới năng động: với niềm vui, chân lý và một chút hài hước vốn không xúc phạm đến Chúa Thánh Thần.

Trong một thời đại mà khả năng tập trung của con người ngắn ngủi như ngọn nến chập chờn giữa lúc mất điện, việc giảng dạy đức tin Công giáo có thể dường như là một sứ mạng bất khả thi. Thế nhưng, Giáo Hội chưa bao giờ né tránh những thời khắc khó khăn: Các Kitô hữu tiên khởi đã truyền dạy đức tin trong các hang toại đạo, còn ngày nay chúng ta thực hiện sứ mạng này với điện thoại trong tay và tai nghe trên tai. Chìa khóa nằm ở việc trở về với những điều cốt yếu với sự sáng tạo, chiều sâu nội tâm và một nụ cười chân thành.

Hãy khởi đi từ chứng tá, chứ không phải từ sách vở

Chúa Giêsu không khởi đầu bằng lời: “Hãy nghe giáo lý của Thầy”. Người bắt đầu bằng lời mời gọi: “Hãy đến mà xem”. Điều này vẫn đúng cho đến hôm nay. Người có ảnh hưởng lớn nhất đến đức tin của một thiếu niên, một đồng nghiệp hay một thành viên trong gia đình không phải là người thuộc kinh Tin kính trôi chảy nhất, nhưng là người sống sao cho người khác phải suy nghĩ: “Tôi cũng muốn có điều mà người này đang có”.

Bởi thế, bước đầu tiên vừa đơn giản vừa đòi hỏi cao: Hãy sống nhất quán. Cầu nguyện ngay cả khi không ai nhìn thấy. Tha thứ ngay cả khi điều đó khó khăn. Cất tiếng tạ ơn vì những điều nhỏ bé. Và khi mọi sự không suôn sẻ như mong muốn (vì chắc chắn sẽ có), hãy nhìn nhận một cách tự nhiên: “Hôm nay tôi đã không vượt qua được bài kiểm tra về sự kiên nhẫn… nhưng ngày mai tôi sẽ cố gắng lại, nếu Chúa muốn”. Sự khiêm tốn chân thành ấy có sức thuyết phục hơn cả trăm lập luận hoàn hảo.

Đức tin nói với trái tim con người, chứ không chỉ là các quy tắc

Nhiều người trẻ và người lớn ngày nay không khước từ đức tin vì họ ghét Thiên Chúa, nhưng vì họ tin rằng Giáo hội chỉ nói với họ những điều họ không được phép làm. Hãy thay đổi cách tiếp cận: Bắt đầu từ điều mà tất cả chúng ta đều tìm kiếm.

- Ai lại không mong ước một tình yêu không bao giờ tàn?

- Ai lại không tìm kiếm ý nghĩa khi mọi sự dường như vô nghĩa?

- Ai lại không khao khát được tha thứ khi cảm thấy mình nhơ nhớp bên trong?

Đức tin Công giáo trả lời trực tiếp những câu hỏi sâu thẳm ấy của con tim. Khi bạn diễn tả Thánh Thể như “cái ôm dài lâu và chân thật nhất đang hiện hữu”, hoặc Bí tích Hòa giải như “được bắt đầu lại mà không bị níu giữ bởi thất bại đã qua”, thì giáo lý thôi không còn vang lên như một tập hợp các luật lệ, mà trở thành lời mời gọi của hy vọng.

Hãy sử dụng ngôn ngữ của thế kỷ này… nhưng đừng đánh mất âm sắc Galilê

Bạn không cần phải nói theo lối của thời Công đồng Trentô để trở nên trung thành. Đức Giáo hoàng Phanxicô không ngừng nhấn mạnh điều này: Tin mừng phải được loan báo bằng ngôn ngữ của dân chúng. Điều đó bao hàm:

- Những meme được thực hiện cách khéo léo (vâng, một meme “Chúa Giêsu nhân lên số người theo dõi” có thể mở ra một cuộc đối thoại nghiêm túc).

- Những câu chuyện có thật về các thánh, vốn là những người giống như các “siêu anh hùng” thời hiện đại (Thánh Gioan Bosco đối diện với các băng nhóm thanh thiếu niên; Thánh Têrêsa Calcutta cúi xuống bế những người hấp hối ngoài đường phố).

- Những hình ảnh so sánh rất đời thường: “Niềm vui giống như wifi: ở khắp nơi, nhưng phải kết nối thì mới sử dụng được”.

Sự hài hước giúp ích rất nhiều. Không phải là những trò đùa dễ dãi hay thiếu tôn kính, mà là sự hài hước khiêm nhường, biết nhận ra sự phi lý nơi chính sự kháng cự của mình: “Đôi khi tôi thưa với Chúa: Lạy Chúa, hôm nay con không có tâm trạng cầu nguyện… và Ngài đáp lại: Ừ, may mà tình yêu không lệ thuộc vào tâm trạng”.

Hãy xây dựng cộng đoàn, chứ không chỉ là những lớp học

Đức tin trước hết không được truyền đạt trong lớp học, mà trong đời sống được chia sẻ. Một giáo xứ sinh động, một nhóm bạn lần chuỗi Mân côi bên ly cà phê, một gia đình làm phép bữa ăn ngay cả khi con cái tỏ ra khó chịu… tất cả những điều này dạy dỗ nhiều hơn cả ngàn bài trình chiếu PowerPoint.

Hãy mời gọi mọi người tham dự trước khi đòi hỏi họ phải tin mọi điều. Hãy để họ trải nghiệm vẻ đẹp của phụng vụ, sức mạnh của việc thờ phượng trong thinh lặng, niềm vui của việc cùng nhau phục vụ. Trái tim thường mở ra trước khi lý trí bị thuyết phục.

Hãy tín thác nơi Chúa Thánh Thần hơn là tin vào phương pháp của mình

Sau cùng, chính Chúa Thánh Thần mới là người Giáo lý viên vĩ đại. Chúng ta chỉ cung cấp củi, còn Thiên Chúa ban lửa. Vì thế, đừng nản lòng nếu bạn không thấy kết quả t ngay lập tức. Thánh Phaolô trồng, Apôlô tưới, nhưng chính Thiên Chúa mới làm cho lớn lên (1 Cr 3,6).

Phần việc của bạn là trung tín, vui tươi và kiên nhẫn. Và khi mệt mỏi, hãy nhớ lời cầu nguyện ngắn gọn này, một lời cầu nguyện chưa bao giờ làm ta thất vọng:

“Lạy Chúa, con không biết làm sao để chạm đến trái tim này… nhưng Chúa thì biết. Xin Chúa hãy thực hiện điều đó. Con chỉ xin đừng cản trở Ngài”.

Rồi hãy tiếp tục bước đi. Với niềm vui. Với chân lý. Và, tại sao không, với một nụ cười nói lên rằng: “Đức tin là điều nghiêm túc nhất trên đời… và cũng là điều hạnh phúc nhất”.

Bởi vì, sau cùng, việc giảng dạy đức tin ngày nay không phải là thắng các cuộc tranh luận, mà là lan tỏa sự sống. Và sự sống ấy có một danh xưng: Giêsu. Người vẫn đang tìm kiếm những môn đệ, những người bằng lời nói và nhất là bằng chính đời sống mình, sẽ nói với thế giới năm 2026: “Hãy đến mà xem”.

Nt. Anna Ngọc Diệp, OP

Dòng Đa Minh Thánh Tâm

Chuyển ngữ từ: exaudi.org