Tông du Pháp (27/9): Lộ Đức - người bệnh là kho tàng của Giáo hội

Accueil Notre-Dame là cơ sở tiếp đón các bệnh nhân và người khuyết tật trong khu vực Đền thánh Đức Mẹ Lộ Đức. Được xếp loại là một “cơ sở y tế”, nhưng Accueil Notre-Dame được hình thành và được sống như một “ngôi nhà gia đình lớn”. Nằm bên bờ sông, đối diện Hang đá Massabielle, cơ sở được khánh thành năm 1997, nhằm tiếp đón và chăm sóc những người bệnh, người cao tuổi đã thực hiện hành trình hành hương đến nơi thánh này. Với khoảng 50 nhân viên, sự hiện diện của các tu sĩ và hàng trăm tình nguyện viên thuộc Bệnh viện Notre-Dame de Lourdes, nơi đây trở thành một không gian huynh đệ, nơi người bệnh được đón nhận, nâng đỡ và đặt ở trung tâm của đời sống hành hương.

Lời chào mừng của Giám mục sở tại

Mở đầu cuộc gặp gỡ, Đức cha Jean-Marc Micas, Giám mục Tarbes và Lộ Đức, nhắc lại lời Chúa Giêsu trong Tin Mừng: “Ta đau yếu, các ngươi đã thăm viếng”, và “mỗi lần các ngươi làm như thế cho một trong những anh em bé nhỏ nhất của Ta đây, là các ngươi đã làm cho chính Ta”. Theo Đức cha, ngay từ các lần Đức Trinh Nữ Maria hiện ra với thánh nữ Bernadette, đức tin của những người bệnh đã được diễn tả tại Lộ Đức cách tự nhiên, đơn sơ và mạnh mẽ, như tại nhiều đền thánh khác trên thế giới.

Giám mục Tarbes và Lộ Đức nói thêm rằng trong số các đền thánh trên thế giới, Đền thánh Đức Mẹ Lộ Đức được ghi dấu cách đặc biệt bởi cuộc hành hương của những người bệnh, người bị tổn thương, những người đau khổ bằng nhiều cách khác nhau, và những người đồng hành với họ. Tại đây, có lẽ hơn bất cứ nơi nào khác, người bệnh ở trung tâm của cuộc hành hương, và mọi người đều là người hành hương: bệnh nhân và người chăm sóc, các bác sĩ, nhân viên và tình nguyện viên.

Các chứng từ

Một bác sĩ hành nghề tại Laval trong bốn mươi năm đã chia sẻ chứng từ về ý nghĩa của việc chăm sóc. Ông nhắc đến khẩu hiệu của Ambroise Paré, cha đẻ của phẫu thuật hiện đại, được ghi tại sảnh bệnh viện ở Laval: “Tôi băng bó cho bệnh nhân, Thiên Chúa chữa lành họ”. Theo ông, câu nói ấy diễn tả “sự khiêm tốn tuyệt đẹp của người bác sĩ”. Chữa trị đòi hỏi hiến thân, chia sẻ nhân tính, và không giản lược sứ mạng y khoa vào động từ “có” hay “là”, nhưng sống sứ mạng ấy bằng động từ “yêu”.

Vị bác sĩ nói rằng Lộ Đức cho phép con người thực hiện “cuộc hành trình đẹp nhất”, đó là đi gặp người khác, đặc biệt những người mong manh nhất, những người trao cho người chăm sóc món quà là giúp họ nhận ra sự dễ tổn thương của chính mình. Ông gọi đó là hồng ân kỳ diệu của tương quan giữa người phục vụ và người được phục vụ, một hồng ân chỉ có thể được đón nhận khi được sống thực sự.

Theo chứng từ của ông, Lộ Đức là niềm vui. Khi phục vụ những anh chị em bệnh tật, người phục vụ đang phục vụ chính Thiên Chúa, trở thành người Samari, người chủ quán trọ, và thậm chí là “con vật chở người bị nạn” trong dụ ngôn. Chính tại nơi này, ông nói, người ta nhận được nhiều ân sủng đến mức luôn mong được trở lại sớm nhất có thể để thưa lời tạ ơn. Hành trình hoán cải Đức Maria trao cho thánh Bernadette đã biến đổi sâu xa cách ông sống ơn gọi bác sĩ: biết chia sẻ một mảnh nhân tính ấm áp khi nắm tay người đau khổ, và không bao giờ quên tạ ơn Chúa mỗi sáng vì ngày sống được trao ban.

Vị bác sĩ cũng nhắc lại lời Đức Mẹ nói với thánh Bernadette ngày 18/2/1858: “Mẹ không hứa cho con được hạnh phúc ở đời này, nhưng ở đời sau”. Theo ông, đau khổ vẫn là một mầu nhiệm, nhưng khi được đồng hành, được xoa dịu và được nâng đỡ, đau khổ giúp con người hiểu lời của Charles Péguy: “Hy vọng nhìn thấy điều chưa có nhưng sẽ có”. Từ kinh nghiệm y khoa và đức tin, ông khẳng định: “Người ta không chăm sóc sự sống bằng cách trao cho cái chết”, rồi nhắc lại lời thề y khoa ông đã tuyên đọc năm 1987: “Tôi sẽ làm mọi sự để xoa dịu đau khổ. Tôi sẽ không kéo dài cách vô ích cơn hấp hối. Tôi sẽ không bao giờ cố ý gây ra cái chết”.

Chứng từ thứ hai là của bà Marguerite Hourt, một bệnh nhân hiện làm nhân viên tiếp đón tại Đền thánh. Bà nói với Đức Thánh Cha rằng, nếu thành thật, chính bà cũng muốn được chữa lành. Khi hai mươi tuổi, bà đến Accueil Notre-Dame (Ac-cơi Notr Đam) để giúp các bệnh nhân và người khuyết tật trong cuộc hành hương của giáo phận Metz, nơi Đức Thánh Cha sẽ đến vào ngày hôm sau. Trong hơn mười bốn năm, bà đã đồng hành với các bệnh nhân tại Lộ Đức trong các kỳ nghỉ, khi còn làm việc tại một nhà máy gốm.

Năm 2016, cuộc đời bà thay đổi hoàn toàn. Ngày 15/8 năm ấy, sau một tai nạn xe đạp rơi xuống khe núi, bà bị liệt hai chân. Một hành trình dài của đau đớn, tuyệt vọng, chiến đấu và phục hồi bắt đầu. Khi trở lại Lộ Đức năm 2017, cũng tại Accueil Notre-Dame, nhưng lần này trong thân phận người khuyết tật, bà không còn hiểu nổi điều gì đang xảy ra. Đức tin của bà chao đảo, bà giận “Mẹ Maria”. Bà thường đến Hang đá để cầu nguyện, để kêu lên nỗi tuyệt vọng và cơn giận dữ. Và chính tại Hang đá, bà đã tìm được sự an ủi bên Mẹ.

Trở về nhà, bà chiến đấu để giành lại sự độc lập: lái xe trở lại, có căn hộ riêng, học một nghề mới và tìm việc. Sau hàng chục hồ sơ xin việc không thành công, một ngày kia, dù không thật sự tin rằng mình sẽ được nhận, bà nộp đơn làm nhân viên tiếp đón tại Đền thánh Lộ Đức. “Và đây là ân sủng tôi đã nhận được: được làm việc tại nơi tôi yêu mến”, bà nói. Điều đó không xóa đi đau khổ, vì bà vẫn phải chiến đấu mỗi ngày với thân xác không hoạt động như trước. Nhờ phục hồi chức năng, bà có thể đi lại một chút với khung tập đi. Khi quá khó khăn, bà phó thác cho “Mẹ Maria”, và Mẹ giúp bà rất nhiều.

Đức Thánh Cha đáp lời

Trong diễn văn với các bệnh nhân và những người đồng hành, Đức Thánh Cha bày tỏ niềm vui được ở với họ tại Lộ Đức, nơi hơn một trăm năm mươi năm qua, các tín hữu hành hương từ khắp thế giới đến để phó thác cho Chúa Giêsu, qua Đức Maria, những đau khổ thể lý, tâm lý và thiêng liêng của mình. Ngài nói: “Ở đây, sự mong manh không bị che giấu; sự mong manh trở thành nơi của một cuộc gặp gỡ thánh thiêng.”

Đức Thánh Cha nhắc đến chủ đề của Đền thánh trong năm nay, lấy từ lời thiên thần Gabriel chào Đức Maria: “Mừng vui lên, hỡi Đấng đầy ân sủng, Đức Chúa ở cùng bà” (Lc 1,28). Theo ngài, lời chào ấy làm nổi bật cuộc trao đổi kỳ diệu giữa hai ánh nhìn: ánh nhìn của sứ giả Chúa và ánh nhìn của Đức Maria. Trong cuộc gặp gỡ này, sự khiêm nhường và quảng đại của một thiếu nữ cho phép Thiên Chúa thực hiện công trình cứu độ. Đức Maria không giữ Chúa cho riêng mình, nhưng trao Người cho thế giới và nói với mỗi người: “Chúa ở cùng bạn”.

Đức Thánh Cha nhấn mạnh rằng chính sự thật này đặt nền cho phẩm giá của con người. Tại Lộ Đức, Đức Maria nhìn mỗi người như một nhân vị duy nhất, như thánh Bernadette đã làm chứng trong các lần hiện ra tại Hang đá. Ánh nhìn từ mẫu ấy nhắc rằng không ai là vô hình trước mắt Thiên Chúa.

Trong bối cảnh một số xã hội có xu hướng ngoảnh mặt và nhắm mắt trước phẩm giá của sự sống con người, Đức Thánh Cha kêu gọi nuôi dưỡng “một cái nhìn chiêm niệm”, cái nhìn nhận ra sự sống trong chiều sâu, như hồng ân, vẻ đẹp, lời mời gọi đến tự do và trách nhiệm. Ngài khẳng định: con người có phẩm giá chỉ vì họ hiện hữu và vì cùng đích của họ là vĩnh cửu. Phẩm giá ấy không thể đo lường và không thể đem ra tranh luận.

Hướng về những người đang chịu bệnh tật và đau đớn nặng nề, Đức Thánh Cha nói rằng không một luật lệ nhân loại nào được phép làm họ mất xác tín về phẩm giá của mình. Chính nhân danh phẩm giá bất khả nhượng ấy, cám dỗ trao cho cái chết dưới vỏ bọc của lòng trắc ẩn giả tạo phải bị dứt khoát khước từ. Ngài nói: “Không thể xem việc trao cho cái chết là điều bình thường. Điều hợp pháp không nhất thiết là điều hợp luân lý.”

Tại Lộ Đức, “thành phố của người bệnh và của niềm hy vọng”, Đức Thánh Cha kêu gọi toàn thể cộng đồng y tế nhớ lại ý nghĩa sâu xa của ơn gọi mình: chăm sóc người đau khổ, chứ không loại bỏ họ. Ngài mời gọi họ trở thành “những người phục vụ say mê sự sống”, đồng thời nhắc rằng y khoa không bao giờ được trở thành “người phục vụ cho cái chết được lên chương trình”.

Đức Thánh Cha mời gọi phát triển không ngừng các cơ cấu chăm sóc giảm nhẹ và nghiên cứu, đồng thời đồng hành với người bệnh bằng sự dịu dàng, như tại Lộ Đức, nơi các bác sĩ, y tá, người khiêng cáng, tuyên úy, các nhóm mục vụ bệnh nhân và rất nhiều người khác phục vụ phẩm giá con người. “Khi chăm sóc thân xác, anh chị em cũng băng bó các linh hồn”, ngài nói.

Cuối cùng, Đức Thánh Cha nói với các bệnh nhân: “Anh chị em không phải là gánh nặng; anh chị em là trái tim đang đập của nhân loại chúng ta và là kho tàng quý giá của Giáo hội.” Ngài phó thác các bệnh nhân cho tình yêu từ mẫu của Mẹ Maria, xin Mẹ ban cho họ niềm an ủi của Chúa Giêsu, và ban phép lành cho tất cả những người hiện diện.