Điều gì làm nên bình an

WHĐ (15/02/2026) - Đây là bài viết của Tiến sĩ Richard Clements suy tư về nguồn gốc của bình an đích thực dưới ánh sáng Kinh thánh và linh đạo Kitô giáo. Qua tư tưởng Thomas Merton, tác giả cho thấy bình an với Thiên Chúa là nền tảng giúp con người hòa giải với chính mình và xây dựng bình an với tha nhân.
 

“Phải chi ngày hôm nay ngươi cũng nhận ra những gì đem lại bình an cho ngươi!”

Chúa Giêsu đã thốt lên như thế khi khóc than Giêrusalem gần hai ngàn năm trước (Lc 19,42), nhưng những lời này vẫn còn đúng với nhiều người chúng ta “ngày hôm nay”. Đáng buồn thay, nhiều người trong chúng ta vẫn chưa nhận ra những điều làm nên bình an.

Trong suốt cuộc đời mình, Thomas Merton đã khám phá sâu sắc về những điều ấy, và ông chia sẻ nhiều nhận định quý giá trong các tác phẩm viết về đời sống thiêng liêng. Một trong những trực giác quan trọng của ông là “chúng ta không bình an với tha nhân vì chúng ta không bình an với chính mình, và chúng ta không bình an với chính mình vì chúng ta không bình an với Thiên Chúa.” Ông đã nhận định hoàn toàn chính xác. Bình an đích thực và bền vững luôn mang hai chiều kích: chiều ngang (bình an với tha nhân) và chiều dọc (bình an với Thiên Chúa).

Nói về chiều kích ngang của bình an, Merton đề cập đến một “sự lây lan của xung đột” phát sinh khi chúng ta không bình an với chính mình: Ai không bình an trong lòng mình thì sớm muộn cũng mang những xung đột nội tâm ấy vào môi trường xã hội mà họ đang sống, khiến xung đột lan rộng như một bệnh truyền nhiễm.

Những xáo trộn nội tâm của chúng ta thường tràn ra và gây đổ vỡ các mối tương quan. Phần lớn sự xáo trộn nội tâm đó đến từ đâu? Từ việc không bình an với Thiên Chúa. Thật vô cùng khó, nếu không muốn nói là không thể, để duy trì bình an lâu dài với tha nhân khi chúng ta thiếu sự bình an trong lòng mình, và chúng ta cũng không thể có bình an nội tâm đích thực (và bền vững) nếu không bình an với Thiên Chúa. Ở mức độ căn bản nhất, mọi “điều làm nên bình an” đều phát xuất từ việc sống bình an với Thiên Chúa.

Vậy làm sao chúng ta có thể sống bình an với Thiên Chúa? Thánh Phaolô viết trong thư gửi tín hữu Rôma: “Chúng ta được bình an trong Chúa nhờ Đức Giêsu Kitô, Chúa chúng ta” (Rm 5,1). Bí tích Rửa tội tháp nhập chúng ta vào thân thể Đức Kitô và dẫn chúng ta bước vào bình an của Thiên Chúa (Ep 2,13-18; Gl 3,26-28; 1Pr 3,21), còn các bí tích khác giúp chúng ta được nâng đỡ trong bình an ấy hoặc được phục hồi khi đánh mất bình an, đặc biệt là Bí tích Hòa giải, nơi Thiên Chúa ban cho người tội lỗi thống hối “ơn tha thứ và bình an” qua thừa tác vụ linh mục (Sách Giáo lý của Giáo hội Công giáo, số 1449).

Chúng ta chỉ có thể ở lại trong bình an thần linh khi biết trao ban bình an ấy, khi chia sẻ tình yêu và bình an của Thiên Chúa cho người khác.

Cùng với các bí tích của Giáo hội Công giáo, cầu nguyện cũng là yếu tố thiết yếu giúp chúng ta luôn đặt mình vào trọng tâm của bình an thần linh. Cầu nguyện, nhất là cầu nguyện chiêm niệm, là một trong các chủ đề chính yếu của các tác phẩm của Thomas Merton. Ông mô tả chiêm niệm như việc khám phá nơi sâu thẳm lòng mình, nơi mà ngay lúc này đây, ta đang được Thiên Chúa tạo dựng và không ngừng được Ngài duy trì sự hiện hữu. Việc tìm lại và thường xuyên trở về với nơi ấy qua cầu nguyện chiêm niệm giúp ta luôn gắn bó với Thiên Chúa và nghỉ an trong Ngài. Đồng thời, điều đó cũng nối kết ta với tất cả những người khác và với toàn thể vũ trụ, vì tất cả đều đang được Thiên Chúa gìn giữ từng khoảnh khắc trong hiện hữu.

Kinh thánh gọi trạng thái nghỉ an trong Thiên Chúa nơi cõi lòng sâu thẳm ấy là “ở lại” trong Thiên Chúa (Tv 91,1-10; Ga 15,4), nghĩa là cư ngụ nơi Thiên Chúa, Ngài trở thành nhà của chúng ta. Trong cuộc đời này, tất cả chúng ta đều đang tìm kiếm một mái nhà, và việc nghỉ an trong Thiên Chúa qua cầu nguyện chiêm niệm cho chúng ta nếm trước quê nhà đích thực, quê nhà mà mỗi người chúng ta được tạo dựng để thuộc về: quê nhà vĩnh cửu trong chính sự sống thần linh của Thiên Chúa.

Tuy nhiên, Kinh thánh cũng cho thấy rằng việc “ở lại” trong Thiên Chúa đòi phải hành động cụ thể. Chúng ta cần tuân giữ các điều răn của Thiên Chúa, cần nỗ lực yêu như Chúa yêu (Ga 15,4-17; 1Ga 2,3-6; 2,28-29; 3,24; và 4,11-18). Các điều răn của Thiên Chúa không phải là những mệnh lệnh tùy tiện, nhưng là con đường hướng dẫn chúng ta đến cùng đích đã được định sẵn, đến quê nhà tối hậu nơi Thiên Chúa. Các điều răn dạy chúng ta yêu như Chúa yêu, để chúng ta có thể tham dự cách trọn vẹn nhất vào sự sống, tình yêu và bình an của Thiên Chúa.

Vì thế, Kinh thánh nhiều lần liên kết việc tuân giữ các điều răn với kinh nghiệm về bình an thần linh. Thánh vịnh gia khẳng định: “Kẻ yêu luật Chúa hưởng an bình thư thái, chẳng còn lo gặp chướng ngại nào” (Tv 119,165). Qua Ngôn sứ Isaia, Thiên Chúa nhắn nhủ dân Người: “Giả như ngươi lưu ý đến mệnh lệnh của Ta, thì sự bình an của ngươi sẽ chan chứa như dòng sông” (Is 48,18). Và Thánh Phaolô nhắc chúng ta rằng sẽ có “vinh quang, danh dự và bình an cho mọi người làm điều thiện” (Rm 2,10).

Các bí tích của Hội thánh và đời sống cầu nguyện năng động giúp chúng ta bén rễ trong bình an của Thiên Chúa, trao cho đời sống chúng ta một nền tảng vững chắc của bình an; với bình an từ bên trong, chúng ta có thể bước vào một thế giới vốn thường thiếu vắng bình an. Một khi tìm được bình an của Thiên Chúa, chúng ta không thể giữ bình an ấy bằng cách khư khư nắm lấy nó; chúng ta chỉ thực sự ở trong bình an thần linh khi biết trao ban, khi chia sẻ tình yêu và bình an của Thiên Chúa cho tha nhân.