Lược sử Giáo xứ Đa Lộc

GIÁO XỨ ĐA LỘC
(Bổn mạng: Thánh Giuse 19/3)

I. VỊ TRÍ ĐỊA LÝ
Phần đất giáo xứ Đa Lộc bao gồm xã Đa Lộc và xã Xuân Lãnh, huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên. Trung tâm sinh hoạt của giáo xứ là nhà thờ Đa Lộc tại thôn 5, xã Đa Lộc, huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên.

II. ĐÔI DÒNG LỊCH SỬ
1. Nguồn gốc
Đa Lộc, một vùng rừng núi của huyện Đồng Xuân, nơi người Bahnar sinh sống từ lâu đời bên cạnh những con suối nhỏ của Hòn Đát. Một số ít cư dân người kinh cũng quần tụ sinh sống ở đây.
Tiếng đồn Đa Lộc cam ngon,
Muốn ăn cam Đa Lộc, sợ đi mòn gót chân.
Quả vậy, để đến Đa Lộc ngày nay có ba lối đường, lối đường nào cũng có gập ghềnh, có đèo dốc, có bụi mờ. Lối đường từ ngã ba Diêu Trì theo đường quốc lộ 19C đi Xuân Lãnh, Đồng Xuân (47 km). Lối đường ĐT 644 từ thị trấn Sông Cầu tới nhà thờ Đa Lộc (26 km), tới Xuân Lãnh (36 km). Lối đường từ thị trấn Chí Thạnh theo đường ĐT 543 đi Xuân Lãnh (32 km). Từ chợ Xuân Lãnh đi theo ĐT 644 về hướng Đông Bắc khoảng 10 km tới nhà thờ Đa Lộc.

Đa Lộc, một nơi mà từ thập niên 50-60 thế kỷ XVIII đã từng ghi dấu một cộng đoàn nhỏ giáo dân như lời tường thuật của Đức cha Edmond Bennetat, Giám mục phó Đàng Trong (1748-1758) về việc bốn thừa sai Dòng Phanxicô bị bắt :“ Tỉnh (Qui Nhơn) này là tỉnh rộng hơn tỉnh tôi vừa đi qua. Đường từ Bắc xuống Nam đi bộ mất hơn bốn ngày. Ở vài nơi chiều Đông sang Tây có thể đi đến hai ngày. Ở đây không có quan cai trị thường xuyên. Ở tỉnh nầy có 20 nhà thờ, có nhà thờ lớn, có nhà thờ nhỏ. Lúc đến một họ đạo nhỏ gọi là Deatlaoc, họ đạo địa đầu tỉnh nầy về phía Nam, tôi yêu cầu lính cho tôi vào nhà một thầy giảng, thầy nầy đã đợi chúng tôi mấy ngày nay và đã chuẩn bị đủ để đón tiếp chúng tôi…” ^[1]

2. Giai đoạn hình thành
Ngày mồng 08 Tết Nguyên Đán năm Kỷ Mùi 1979, từng đoàn xe tải lắc lư qua suối, qua ổ gà, ổ voi trên con đường từ La Hai đi Đa Lộc vừa mới được ủi tạm để đưa các gia đình từ Cam Ranh đến Đa Lộc lập vùng kinh tế mới theo quyết định số 74/CP ngày 02 tháng 03 năm 1979 của Hội đồng Chính phủ.

Trong số những gia đình đi kinh tế mới Đa Lộc có rất nhiều gia đình công giáo. Số giáo dân lúc mới đến Đa Lộc gần 800 người, được phân chia định cư từ thôn 2 đến thôn 6, trong đó thôn 2 và thôn 5 có số giáo dân nhiều nhất, thôn 6 hẻo lánh nhất. Lúc bấy giờ vùng kinh tế mới Đa Lộc được chia làm 6 thôn, thôn 1 gồm cư dân người Bahnar, thôn 3 gồm cư dân địa phương, mỗi thôn cách nhau một con suối, ngày nay đã có cầu bắc qua những con suối nầy.

Khi mới đến Đa Lộc, mỗi gia đình được chỉ định một gốc cây hay một đám tranh săng vừa mới nhú trên sườn đồi. Mái nhà mỗi gia đình là những tấm tole, tấm bạt tạm bợ che mưa nắng do mỗi gia đình mang theo. Ban đêm những tiếng khóc ré của trẻ con lấn át tiếng côn trùng. Đâu đó tiếng gọi bà con đến cấp cứu người thân bị cơn sốt rét rừng hành hạ. Cuộc sống ban đầu ấy đã làm cho nhiều người hoảng sợ, tìm cách trốn thoát khỏi vùng kinh tế mới nầy. Số giáo dân còn lại từng bước khắc phục gian khó, ổn định cuộc sống.

Những giờ kinh đêm âm thầm từng gia đình rồi dần dần hình thành những ‘xóm đạo’ ở thôn 2, thôn 4, thôn 5, thôn 6, nương tựa nhau, cầu nguyện chung với nhau. Để được lãnh nhận các bí tích, ít là mỗi năm một lần, phải mòn gót chân đến ga xe lửa Phước Lãnh về Qui Nhơn hay Cam Ranh. Cha mẹ hoặc anh chị lớn trong gia đình là những giáo lý viên dạy cho con em của mình biết làm dấu thánh giá, biết có Chúa ở khắp mọi nơi, biết đọc kinh cầu nguyện, biết chào thưa lễ phép. Các em nhỏ vừa mới lớn chưa một lần tham dự thánh lễ với cộng đoàn, nhưng cũng biết thưa đáp phần giáo dân trong thánh lễ, nhờ cả gia đình lén sum họp tham dự thánh lễ Chúa nhật qua đài phát thanh Veritas.

Trước nhu cầu tôn giáo của giáo dân quá khẩn thiết nhưng hoàn cảnh quá khó khăn, cha Phêrô Bùi Huy Bích, cha sở Đồng Tre, ở tại Suối Ré, tìm mọi cách để thăm viếng và ban các bí tích cho giáo dân như một nguồn năng lực có khả năng vượt qua gian khó. Cha Bích đến Đa Lộc bằng nhiều hình thức, có khi trong vai làm người mua bò, có khi đi đổi chó săn, có khi đi tìm bắt ong mật. Qua nhiều lần tiếp cận, cha Bích cử hành thánh lễ kín đáo tại một nhà giáo dân ở thôn 6, tổ chức từng nhóm nhỏ dạy giáo lý xưng tội rước lễ lần đầu và giáo lý thêm sức.

Đầu tháng 03 năm 1992, Đức cha Phaolô Huỳnh Đông Các bổ nhiệm cha Phêrô Bùi Huy Bích làm cha sở Mằng Lăng, cha Giuse Trương Đình Hiền làm cha sở Đồng Tre. Từ khi còn là Đại chủng sinh ở Mằng Lăng, cha Hiền đã thâm cảm hoàn cảnh giáo dân Đa Lộc, do đó những ưu tư mục vụ dành cho cộng đoàn giáo dân Đa Lộc là tầm ngắm đầu tiên trong kế hoạch mục vụ của cha khi làm cha sở Đồng Tre.

Cha năng lui tới Đa Lộc, tiếp cận, thăm viếng, qui tụ một số giáo dân thiện chí, kiên trì xuôi ngược xin được giấy phép làm nhà thờ tại Đa Lộc. Sau thời gian chuẩn bị, ngày 17 tháng 02 năm 1993, cha khởi công làm nhà thờ tại vị trí hiện nay. Hơn một tháng miệt mài công sức đêm ngày, ngày 29 tháng 03 năm 1993 nhà thờ mới với diện tích (9m x 16,5m) đã nên hình nên dạng với cột kèo, đòn tay, rui mè, bằng các loại cây rừng Đa Lộc tươi rói.

Ngày 27 tháng 05 năm1993, giáo dân Đa Lộc đã rộn mừng đón tiếp vị mục tử của mình, Đức cha Phaolô Huỳnh Đông Các về khánh thành nhà thờ và ban phép Thêm sức cho trên 100 thiếu nhi và người lớn của giáo xứ Đồng Tre tại nhà thờ Đa Lộc. Cha Giuse Trương Đình Hiền lấy ý kiến giáo dân, chọn Thánh Giuse làm bổn mạng của giáo họ Đa Lộc.

Nhà thờ được hình thành, thánh lễ được cử hành hằng tuần, các sinh hoạt ca đoàn, giáo lý, gia trưởng, hiền mẫu dần dần được đi vào nề nếp, một cuộc ‘sống đạo’ mới thay cho những ngày tháng sống đạo âm thầm. Ơn gọi tu trì được cha Hiền gieo trồng và cổ võ mà ngày nay đã đơm hoa kết trái.

Ngày 14 tháng 04 năm 2002, Đức cha Phêrô Nguyễn Soạn, Giám mục Giáo phận Qui Nhơn, bổ nhiệm cha Giuse Trương Đình Hiền làm cha sở Tuy Hòa, cha Antôn Nguyễn Huy Điệp làm cha sở Đồng Tre.

Tiếp nối kế hoạch mục vụ của cha sở tiền nhiệm, cha Antôn Nguyễn Huy Điệp đã khởi công xây lại nhà thờ mới khang trang, kiên cố thay cho nhà thờ cũ đã xiêu vẹo vì tính tạm thời khi làm nhà thờ nầy năm 1993.

Ngày 24 tháng 08 năm 2002, Đức cha Phêrô Nguyễn Soạn đã đặt viên đá đầu tiên cho nhà thờ mới. Những thiên đá chẻ theo qui cách mà cha Giuse Trương Đình Hiền đã chuẩn bị từ trước được cha Antôn Nguyễn Huy Điệp đặt vào nền móng. Nhờ ơn Chúa, sự năng động giao tế của cha Antôn, sự quảng đại của các ân nhân và sự nhiệt tình của bà con giáo dân đã được kết hợp cho ngôi nhà thờ mới được hoàn thành.

 Ngày 29 tháng 01 năm 2004, Đức cha Phêrô Nguyễn Soạn chủ tế lễ khánh thành nhà thờ cùng với 40 linh mục đồng tế, một số tu sĩ và khoảng 1.000 giáo dân rải rác từ các giáo xứ cùng về hiệp dâng thánh lễ.

Khi nhà thờ đã hoàn thành, cha Tôma Nguyễn Công Binh, phó xứ Đồng Tre thường xuyên ở tại Đa Lộc, hôm sớm đồng hành với bà con.

3. Thành lập giáo xứ
 ‘Tam thập nhi lập’, sau 30 năm kiên vững sống đạo, một hành trình đức tin có nhiều thử thách, có đầy ơn Chúa, có nỗ lực dày công của con người. Ngày 28 tháng 05 năm 2009, Đức cha Phêrô Nguyễn Soạn quyết định tách giáo họ Đa Lộc của giáo xứ Đồng Tre để thành lập giáo xứ Đa Lộc gồm địa bàn hai xã Đa Lộc và Xuân Lãnh của huyện Đồng Xuân. Đồng thời, Đức cha cũng bổ nhiệm cha Tôma Nguyễn Công Binh làm cha sở Đa Lộc.

Cộng đoàn tín hữu Đa Lộc viết tiếp trang sử đức tin trên chặng đường mới. Xin thắp nén hương lòng tưởng nhớ những đồng đạo, những người đã hy sinh cho Đa Lộc lớn lên và trưởng thành.

Thiên địa nhân Đa Lộc không có gì xa lạ với cha Binh cũng như người dân đối với cha. Cha đã quen con đường nắng bụi mưa sình từ Đồng Tre đi Đa Lộc từ khi cha là một thầy giúp xứ ở Đồng Tre. Cha đã nếm giá trị sự đùm bọc của người giáo dân Đa Lộc để tạo sức mạnh vượt qua gian khó, để giành lấy sự sống trong cái chết. Cha đã cảm thấu tấm lòng mục tử của các mục tử cha anh đi trước cha. Cha đã thấy dấu chân các các vị tiền nhiệm của cha in dày trên các ngõ ngách dốc khe đất Đa Lộc. Với cái quen, cái nếm, cái thấy, cái cảm thấu đó, cha đồng hành với giáo dân và cư dân Đa Lộc.

Ngày 28 tháng 05 năm 2014, dịp kỷ niệm 5 năm thành lập giáo xứ Đa Lộc, cha tổ chức lễ khánh thành nhà sinh hoạt mục vụ bề thế, hai tầng, có đầy đủ các phòng cho các em học giáo lý. Tường rào khuôn viên nhà thờ được cha xây dựng ổn định. Sân trước nhà thờ, tượng đài Thánh Giuse được xây dựng và được Đức cha Matthêô Nguyễn Văn Khôi, Giám mục Giáo phận, về làm phép ngày 19 tháng 03 năm 2016; tượng đài Đức Mẹ cũng được hoàn thành và được làm phép ngày 01 tháng 05 năm 2016.

Ngày 30 tháng 06 năm 2016, cha Gioan Baotixita Võ Tá Chân được Đức cha Matthêô bổ nhiệm làm cha sở Đa Lộc, thay cho cha Tôma Nguyễn Công Binh được chuyển về làm cha sở Tịnh Sơn.

Cuối năm 2017 giáo xứ Đa Lộc có 159 gia đình, 575 tín hữu, được phân bố trong 4 giáo khu: giáo khu Thánh Linh 197, giáo khu Thánh Tâm 122, giáo khu Thánh Mẫu 125, giáo khu Thánh Thể 131.

4. Linh mục, tu sĩ, chủng sinh xuất thân từ giáo xứ
- Linh mục
1. Cha Phêrô Nguyễn Xuân Bá.
2. Cha Phêrô Lê Hoàng Vinh.
3. Cha Gioakim Lê Hoàng Vương.

- Tu sĩ
1. Nữ tu Maria Phan Thị Tuyết Nhung, Dòng MTG Qui Nhơn.
2. Nữ tu Mađalêna Trần Thị Ánh Hồng, Dòng MTG Qui Nhơn.
3. Nữ tu Anna Nguyễn Thị  Ái Vy, Dòng MTG Qui Nhơn.
4. Nữ tu Maria-Anrê Phú Yên Trần Thị Kim Phượng, Dòng Kín Nha Trang.
5. Nữ tu Maria Bùi Thị Cẩm Vân, Dòng Thánh Phaolô Đà nẵng.
6. Nữ tu Maria Mađalêna Nguyễn Thị Hà Cẩm, Dòng Khiết Tâm Đức Mẹ Nha Trang.
7.  Nữ tu Anna Nguyễn Thị Hà My, Dòng Khiết Tâm Đức Mẹ Nha Trang.

- Chủng sinh
1. Thầy Giuse Lê Quốc Thịnh, Đại chủng viện Sao Biển Nha Trang.