14 chặng Đường Ánh Sáng: những cuộc hiện ra của Chúa Kitô Phục sinh dưới cái nhìn của các nghệ sĩ
- Thứ năm - 16/04/2020 03:00
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Mười bốn chặng để ghi nhớ và kỷ niệm các sự kiện trong cuộc đời của Chúa Kitô và của Giáo hội khởi đi từ sự phục sinh của Chúa Giêsu đến lễ Hiện Xuống. Đây gọi là Đường Ánh sáng, “Via Lucis”. Thực hành việc suy gẫm đạo đức này đã được Giáo hội chính thức công nhận trong cuốn Kim chỉ nam về lòng đạo đức bình dân và phụng vụ (số 153, ngày 17 tháng 12 năm 2001)
Đường Ánh sáng trong nghệ thuật qua các thời đại
Mười bốn chặng để ghi nhớ và kỷ niệm các sự kiện trong cuộc đời của Chúa Kitô và của Giáo hội khởi đi từ sự phục sinh của Chúa Giêsu đến lễ Hiện Xuống. Đây gọi là Đường Ánh sáng, “Via Lucis”.
Thực hành việc suy gẫm đạo đức này đã được Giáo hội chính thức công nhận trong cuốn Kim chỉ nam về lòng đạo đức bình dân và phụng vụ (số 153, ngày 17 tháng 12 năm 2001)
Giải thích về vấn đề này, Tòa thánh cho biết: “Trong nhiều thế kỷ, Đàng Thánh giá đã làm trung gian cho các Kitô hữu thông phần vào giây phút đầu tiên của biến cố phục sinh – Thương khó – và đã góp phần sửa chữa những hạn chế trong ý thức của dân chúng. Cũng vậy, trong thời đại của chúng ta, Đường Ánh sáng, với điều kiện là nó được khai triển cách trung thành với bản văn Tin mừng, có thể làm trung gian cách hiệu quả cho sự hiểu biết quan trọng của người tín hữu trong giây phút Phục sinh của Chúa”.
Dưới đây là 14 chặng “Đường Ánh Sáng” qua những bức tranh nghệ thuật của một số nghệ sĩ tài ba nhất của mọi thời đại.
* Các bản văn Kinh thánh của Nhóm Phiên dịch các Giờ kinh Phụng vụ.
* Các bản văn Kinh thánh của Nhóm Phiên dịch các Giờ kinh Phụng vụ.
 |
| Tranh của Anastasis, tại nhà thờ thánh Salvatore, Chora (Thổ Nhĩ Kỳ), đầu thế kỷ 14. |
CHẶNG THỨ NHẤT
Chúa Giêsu sống lại từ cõi chết
Tin mừng theo thánh Matthêu 28,1-7
Sau ngày sa-bát, khi ngày thứ nhất trong tuần vừa ló rạng, bà Ma-ri-a Mác-đa-la và một bà khác cũng tên là Ma-ri-a, đi viếng mộ. Thình lình, đất rung chuyển dữ dội: thiên thần Chúa từ trời xuống, đến lăn tảng đá ra, rồi ngồi lên trên; diện mạo người như ánh chớp, và y phục trắng như tuyết. Thấy người, lính canh khiếp sợ, run rẩy chết ngất đi. Thiên thần lên tiếng bảo các phụ nữ: "Này các bà, các bà đừng sợ! Tôi biết các bà tìm Đức Giê-su, Đấng bị đóng đinh. Người không có ở đây, vì Người đã trỗi dậy như Người đã nói. Các bà đến mà xem chỗ Người đã nằm, rồi mau về nói với môn đệ Người như thế này: Người đã trỗi dậy từ cõi chết, và Người đi Ga-li-lê trước các ông. Ở đó, các ông sẽ được thấy Người. Đấy, tôi xin nói cho các bà hay."
*******************
 |
| Cuộc chạy đua đến mộ Chúa của hai môn đệ Phêrô và Gioan, tranh của Eugène Burnand (1898) |
CHẶNG THỨ HAI
Các môn đệ nhìn thấy mộ trống
Tin Mừng theo thánh Gioan (20, 1-9)
Sáng sớm ngày thứ nhất trong tuần, lúc trời còn tối, bà Ma-ri-a Mác-đa-la đi đến mộ, thì thấy tảng đá đã lăn khỏi mộ. Bà liền chạy về gặp ông Si-môn Phê-rô và người môn đệ Đức Giê-su thương mến. Bà nói: "Người ta đã đem Chúa đi khỏi mộ; và chúng tôi chẳng biết họ để Người ở đâu."
Ông Phê-rô và môn đệ kia liền đi ra mộ. Cả hai người cùng chạy. Nhưng môn đệ kia chạy mau hơn ông Phê-rô và đã tới mộ trước. Ông cúi xuống và nhìn thấy những băng vải còn ở đó, nhưng không vào. Ông Si-môn Phê-rô theo sau cũng đến nơi. Ông vào thẳng trong mộ, thấy những băng vải để ở đó, và khăn che đầu Đức Giê-su. Khăn này không để lẫn với các băng vải, nhưng cuốn lại, xếp riêng ra một nơi. Bấy giờ người môn đệ kia, kẻ đã tới mộ trước, cũng đi vào. Ông đã thấy và đã tin. Thật vậy, trước đó, hai ông chưa hiểu rằng: theo Kinh Thánh, Đức Giê-su phải trỗi dậy từ cõi chết.
*******************
"Noli me tangere",tranh của Giotto, tại nhà nguyện Scrovegni, Padua, 1303-1305.
CHẶNG THỨ BA
Chúa Phục sinh hiện ra cho bà Maria Mađalêna
Tin Mừng theo thánh Gioan (20, 11-18)
Bà Ma-ri-a Mác-đa-la đứng ở ngoài, gần bên mộ, mà khóc. Bà vừa khóc vừa cúi xuống nhìn vào trong mộ, thì thấy hai thiên thần mặc áo trắng ngồi ở nơi đã đặt thi hài của Đức Giê-su, một vị ở phía đầu, một vị ở phía chân. Thiên thần hỏi bà: "Này bà, sao bà khóc?" Bà thưa: "Người ta đã lấy mất Chúa tôi rồi, và tôi không biết họ để Người ở đâu!" Nói xong, bà quay lại và thấy Đức Giê-su đứng đó, nhưng bà không biết là Đức Giê-su. Đức Giê-su nói với bà: "Này bà, sao bà khóc? Bà tìm ai? " Bà Ma-ri-a tưởng là người làm vườn, liền nói: "Thưa ông, nếu ông đã đem Người đi, thì xin nói cho tôi biết ông để Người ở đâu, tôi sẽ đem Người về. "Đức Giê-su gọi bà: "Ma-ri-a! " Bà quay lại và nói bằng tiếng Híp-ri: "Ráp-bu-ni! " (nghĩa là "Lạy Thầy"). Đức Giê-su bảo: "Thôi, đừng giữ Thầy lại, vì Thầy chưa lên cùng Chúa Cha. Nhưng hãy đi gặp anh em Thầy và bảo họ: "Thầy lên cùng Cha của Thầy, cũng là Cha của anh em, lên cùng Thiên Chúa của Thầy, cũng là Thiên Chúa của anh em"." Bà Ma-ri-a Mác-đa-la đi báo cho các môn đệ: "Tôi đã thấy Chúa", và bà kể lại những điều Người đã nói với bà.
*******************
 |
| Chúa Kitô trên đường Emmaus, tranh của Duccio di Buoninsegna, (1308-1311), tại bảo tàng Opera Metropolitana del Duomo (Siena) |
CHẶNG THỨ TƯ
Chúa Phục sinh trên đường Emmaus
Tin Mừng theo thánh Luca (Lc 24,13-19, 25-27)
Cũng ngày hôm ấy, có hai người trong nhóm môn đệ đi đến một làng kia tên là Em-mau, cách Giê-ru-sa-lem chừng mười một cây số. Họ trò chuyện với nhau về tất cả những sự việc mới xảy ra. Đang lúc họ trò chuyện và bàn tán, thì chính Đức Giê-su tiến đến gần và cùng đi với họ. Nhưng mắt họ còn bị ngăn cản, không nhận ra Người. Người hỏi họ: "Các anh vừa đi vừa trao đổi với nhau về chuyện gì vậy? " Họ dừng lại, vẻ mặt buồn rầu.
Một trong hai người tên là Cơ-lê-ô-pát trả lời: "Chắc ông là người duy nhất trú ngụ tại Giê-ru-sa-lem mà không hay biết những chuyện đã xảy ra trong thành mấy bữa nay." Đức Giê-su hỏi: "Chuyện gì vậy? " Họ thưa: "Chuyện ông Giê-su Na-da-rét. Người là một ngôn sứ đầy uy thế trong việc làm cũng như lời nói trước mặt Thiên Chúa và toàn dân.
Bấy giờ Đức Giê-su nói với hai ông rằng: "Các anh chẳng hiểu gì cả! Lòng trí các anh thật là chậm tin vào lời các ngôn sứ! Nào Đấng Ki-tô lại chẳng phải chịu khổ hình như thế, rồi mới vào trong vinh quang của Người sao? Rồi bắt đầu từ ông Mô-sê và tất cả các ngôn sứ, Người giải thích cho hai ông những gì liên quan đến Người trong tất cả Sách Thánh.
*******************
 |
| Bữa ăn tối ở Emmaus (1648), tranh của Rembrandt (tại bảo tàng Louvre). |
CHẶNG THỨ NĂM
Họ nhận ra Người lúc bẻ bánh
Tin Mừng theo thánh Luca (24,28-35)
Khi gần tới làng họ muốn đến, Đức Giê-su làm như còn phải đi xa hơn nữa. Họ nài ép Người rằng: "Mời ông ở lại với chúng tôi, vì trời đã xế chiều, và ngày sắp tàn." Bấy giờ Người mới vào và ở lại với họ. Khi đồng bàn với họ, Người cầm lấy bánh, dâng lời chúc tụng, và bẻ ra trao cho họ. Mắt họ liền mở ra và họ nhận ra Người, nhưng Người lại biến mất. Họ mới bảo nhau: "Dọc đường, khi Người nói chuyện và giải thích Kinh Thánh cho chúng ta, lòng chúng ta đã chẳng bừng cháy lên sao?"
Ngay lúc ấy, họ đứng dậy, quay trở lại Giê-ru-sa-lem, gặp Nhóm Mười Một và các bạn hữu đang tụ họp tại đó. Những người này bảo hai ông: "Chúa trỗi dậy thật rồi, và đã hiện ra với ông Si-môn." Còn hai ông thì thuật lại những gì đã xảy ra dọc đường và việc mình đã nhận ra Chúa thế nào khi Người bẻ bánh.
*******************
 |
| Chúa Kitô Phục sinh trong bữa tiệc ly, khoảng năm 1670. Tranh của Mattia Pretti, tại bảo tàng Bellas Artes, Seville. |
CHẶNG THỨ SÁU
Chúa Phục sinh hiện ra cho các môn đệ
Tin Mừng theo thánh Luca (24,36-43)
Các ông còn đang nói, thì chính Đức Giê-su đứng giữa các ông và bảo: "Bình an cho anh em!" Các ông kinh hồn bạt vía, tưởng là thấy ma. Nhưng Người nói: "Sao lại hoảng hốt? Sao lòng anh em còn ngờ vực? Nhìn chân tay Thầy coi, chính Thầy đây mà! Cứ rờ xem, ma đâu có xương có thịt như anh em thấy Thầy có đây?" Nói xong, Người đưa tay chân ra cho các ông xem. Các ông còn chưa tin vì mừng quá, và còn đang ngỡ ngàng, thì Người hỏi: "Ở đây anh em có gì ăn không?" Các ông đưa cho Người một khúc cá nướng. Người cầm lấy và ăn trước mặt các ông.
*******************
 |
| Chúa Kitô hiện ra trong bữa tối của các môn đệ. Tranh của Duccio di Buoninsegna (1308-1311), tại bảo tàng Opera Metropolitana del Duomo (Siena). |
CHẶNG THỨ BẢY
Chúa Phục sinh ban quyền tha thứ tội lỗi
Tin Mừng theo thánh Gioan (20,19-23)
Vào chiều ngày ấy, ngày thứ nhất trong tuần, nơi các môn đệ ở, các cửa đều đóng kín, vì các ông sợ người Do-thái. Đức Giê-su đến, đứng giữa các ông và nói: "Bình an cho anh em!" Nói xong, Người cho các ông xem tay và cạnh sườn. Các môn đệ vui mừng vì được thấy Chúa. Người lại nói với các ông: "Bình an cho anh em! Như Chúa Cha đã sai Thầy, thì Thầy cũng sai anh em." Nói xong, Người thổi hơi vào các ông và bảo: "Anh em hãy nhận lấy Thánh Thần. Anh em tha tội cho ai, thì người ấy được tha; anh em cầm giữ ai, thì người ấy bị cầm giữ."
*******************
 |
| Sự cứng tin của thánh Tôma, tranh của Caravaggio (1600-1601), từ thư viện ảnh Potsdam. |
CHẶNG THỨ TÁM
Chúa Phục sinh củng cố đức tin cho thánh Tôma
Tin Mừng theo thánh Gioan (20, 24-29)
Một người trong Nhóm Mười Hai, tên là Tô-ma, cũng gọi là Đi-đy-mô, không ở với các ông khi Đức Giê-su đến. Các môn đệ khác nói với ông: "Chúng tôi đã được thấy Chúa!" Ông Tô-ma đáp: "Nếu tôi không thấy dấu đinh ở tay Người, nếu tôi không xỏ ngón tay vào lỗ đinh và không đặt bàn tay vào cạnh sườn Người, tôi chẳng có tin."Tám ngày sau, các môn đệ Đức Giê-su lại có mặt trong nhà, có cả ông Tô-ma ở đó với các ông. Các cửa đều đóng kín. Đức Giê-su đến, đứng giữa các ông và nói: "Bình an cho anh em." Rồi Người bảo ông Tô-ma: "Đặt ngón tay vào đây, và hãy nhìn xem tay Thầy. Đưa tay ra mà đặt vào cạnh sườn Thầy. Đừng cứng lòng nữa, nhưng hãy tin." Ông Tô-ma thưa Người: "Lạy Chúa của con, lạy Thiên Chúa của con!" Đức Giê-su bảo: "Vì đã thấy Thầy, nên anh tin. Phúc thay những người không thấy mà tin! "
*******************
 |
| Chúa Kitô trên biển hồ Galilê. Tranh của Tintoretto (1575-1580), tại phòng triển lãm nghệ thuật quốc gia, Washington. |
CHẶNG THỨ CHÍN
Chúa Phục sinh tại bờ hồ Tiberias
Tin Mừng theo thánh Gioan (21, 1-9.13)
Sau đó, Đức Giê-su lại tỏ mình ra cho các môn đệ ở Biển Hồ Ti-bê-ri-a. Người tỏ mình ra như thế này. Ông Si-môn Phê-rô, ông Tô-ma gọi là Đi-đy-mô, ông Na-tha-na-en người Ca-na miền Ga-li-lê, các người con ông Dê-bê-đê và hai môn đệ khác nữa, tất cả đang ở với nhau. Ông Si-môn Phê-rô nói với các ông: "Tôi đi đánh cá đây." Các ông đáp: "Chúng tôi cùng đi với anh." Rồi mọi người ra đi, lên thuyền, nhưng đêm ấy họ không bắt được gì cả.
Khi trời đã sáng, Đức Giê-su đứng trên bãi biển, nhưng các môn đệ không nhận ra đó chính là Đức Giê-su. Người nói với các ông: "Này các chú, không có gì ăn ư? " Các ông trả lời: "Thưa không." Người bảo các ông: "Cứ thả lưới xuống bên phải mạn thuyền đi, thì sẽ bắt được cá." Các ông thả lưới xuống, nhưng không sao kéo lên nổi, vì lưới đầy những cá. Người môn đệ được Đức Giê-su thương mến nói với ông Phê-rô: "Chúa đó! " Vừa nghe nói "Chúa đó! ", ông Si-môn Phê-rô vội khoác áo vào vì đang ở trần, rồi nhảy xuống biển. Các môn đệ khác chèo thuyền vào bờ kéo theo lưới đầy cá, vì các ông không xa bờ lắm, chỉ cách vào khoảng gần một trăm thước.
Bước lên bờ, các ông nhìn thấy có sẵn than hồng với cá đặt ở trên, và có cả bánh nữa.
Đức Giê-su đến, cầm lấy bánh trao cho các ông; rồi cá, Người cũng làm như vậy.
*******************
 |
| Trao chìa khóa – tranh của Pietro Perugino (1481-1482), tại nhà nguyện Sistine. |
CHẶNG THỨ MƯỜI
Chúa phục sinh trao quyền đặc biệt cho thánh Phêrô
Tin Mừng theo thánh Gioan (21, 15-17)
Khi các môn đệ ăn xong, Đức Giê-su hỏi ông Si-môn Phê-rô: "Này anh Si-môn, con ông Gio-an, anh có mến Thầy hơn các anh em này không?" Ông đáp: "Thưa Thầy có, Thầy biết con yêu mến Thầy." Đức Giê-su nói với ông: "Hãy chăm sóc chiên con của Thầy." Người lại hỏi: "Này anh Si-môn, con ông Gio-an, anh có mến Thầy không? " Ông đáp: "Thưa Thầy có, Thầy biết con yêu mến Thầy." Người nói: "Hãy chăn dắt chiên của Thầy." Người hỏi lần thứ ba: "Này anh Si-môn, con ông Gio-an, anh có yêu mến Thầy không? " Ông Phê-rô buồn vì Người hỏi tới ba lần: "Anh có yêu mến Thầy không? " Ông đáp: "Thưa Thầy, Thầy biết rõ mọi sự; Thầy biết con yêu mến Thầy." Đức Giê-su bảo: "Hãy chăm sóc chiên của Thầy.
*******************
 |
| Chúa Kitô hiện ra trên Núi Galilê, tranh của Duccio di Buôninsegna, tại bảo tàng 'Opera Metropolitana del Duomo (Siena). |
CHẶNG THỨ MƯỜI MỘT
Chúa Phục sinh ủy thác sứ mạng phổ quát
Tin Mừng theo thánh Matthêu (28,16-20)
Mười một môn đệ đi tới miền Ga-li-lê, đến ngọn núi Đức Giê-su đã truyền cho các ông đến. Khi thấy Người, các ông bái lạy, nhưng có mấy ông lại hoài nghi. Đức Giê-su đến gần, nói với các ông: "Thầy đã được trao toàn quyền trên trời dưới đất. Vậy anh em hãy đi và làm cho muôn dân trở thành môn đệ, làm phép rửa cho họ nhân danh Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần, dạy bảo họ tuân giữ mọi điều Thầy đã truyền cho anh em. Và đây, Thầy ở cùng anh em mọi ngày cho đến tận thế."
*******************
 |
| Thăng thiên, tranh của Giotto (1303-1305), tại nhà nguyện Scrovegni (Padua). |
CHẶNG THỨ MƯỜI HAI
Chúa Phục sinh lên trời
Công vụ Tông đồ (1,6-11)
Bấy giờ những người đang tụ họp ở đó hỏi Người rằng: "Thưa Thầy, có phải bây giờ là lúc Thầy khôi phục vương quốc Ít-ra-en không?" Người đáp: "Anh em không cần biết thời giờ và kỳ hạn Chúa Cha đã toàn quyền sắp đặt, nhưng anh em sẽ nhận được sức mạnh của Thánh Thần khi Người ngự xuống trên anh em. Bấy giờ anh em sẽ là chứng nhân của Thầy tại Giê-ru-sa-lem, trong khắp các miền Giu-đê, Sa-ma-ri và cho đến tận cùng trái đất."
Nói xong, Người được cất lên ngay trước mắt các ông, và có đám mây quyện lấy Người, khiến các ông không còn thấy Người nữa. Và đang lúc các ông còn đăm đăm nhìn lên trời phía Người đi, thì bỗng có hai người đàn ông mặc áo trắng đứng bên cạnh và nói: "Hỡi những người Ga-li-lê, sao còn đứng nhìn lên trời? Đức Giê-su, Đấng vừa lìa bỏ các ông và được rước lên trời, cũng sẽ ngự đến y như các ông đã thấy Người lên trời."
******************
 |
| Lễ Ngũ tuần, tranh thế kỷ 14, vẽ trên giấy da (Anglia orientale). |
CHẶNG THỨ MƯỜI BA
Cùng với Đức Maria chờ đợi Chúa Thánh Linh
Công vụ Tông đồ (1,12-14)
Bấy giờ các ông từ núi gọi là núi Ô-liu trở về Giê-ru-sa-lem. Núi này ở gần Giê-ru-sa-lem, cách đoạn đường được phép đi trong ngày sa-bát. Trở về nhà, các ông lên lầu trên, là nơi các ông trú ngụ. Đó là các ông: Phê-rô, Gio-an, Gia-cô-bê, An-rê, Phi-líp-phê, Tô-ma, Ba-tô-lô-mê-ô, Mát-thêu, Gia-cô-bê con ông An-phê, Si-môn thuộc nhóm Quá Khích, và Giu-đa con ông Gia-cô-bê. Tất cả các ông đều đồng tâm nhất trí, chuyên cần cầu nguyện cùng với mấy người phụ nữ, với bà Ma-ri-a thân mẫu Đức Giê-su, và với anh em của Đức Giê-su.
*******************
 |
| Lễ Ngũ tuần Tranh của El Greco (1597-1600), Bảo tàng Nacional del Prado, Madrid. |
CHẶNG THỨ MƯỜI BỐN
Chúa Phục sinh hứa ban Chúa Thánh Linh
Công vụ Tông đồ (2, 1-6)
Khi đến ngày lễ Ngũ Tuần, mọi người đang tề tựu ở một nơi, bỗng từ trời phát ra một tiếng động, như tiếng gió mạnh ùa vào đầy cả căn nhà, nơi họ đang tụ họp. Rồi họ thấy xuất hiện những hình lưỡi giống như lưỡi lửa tản ra đậu xuống từng người một. Và ai nấy đều được tràn đầy ơn Thánh Thần, họ bắt đầu nói các thứ tiếng khác, tuỳ theo khả năng Thánh Thần ban cho.
Lúc đó, tại Giê-ru-sa-lem, có những người Do-thái sùng đạo, từ các dân thiên hạ trở về. Nghe tiếng ấy, có nhiều người kéo đến. Họ kinh ngạc vì ai nấy đều nghe các ông nói tiếng bản xứ của mình.
Jesús Colina/Aleteia