Ngày 2 tháng 11: Lễ cầu cho các tín hữu đã qua đời

WHĐ (01/11/2025) - Năm 1915, Đức Giáo hoàng Bênêđictô XV cho phép các linh mục cử hành nhiều thánh lễ trong ngày này. Phụng vụ đề xuất nhiều thánh lễ trong ngày lễ Cầu cho các tín hữu đã qua đời, tất cả đều nhằm làm nổi bật mầu nhiệm Vượt qua, chiến thắng của Chúa Giêsu trước tội lỗi và sự chết.

NHỮNG NGÀY LỄ PHỤNG VỤ

02 tháng 11

LỄ CẦU CHO CÁC TÍN HỮU ĐÃ QUA ĐỜI

Ngay từ thế kỷ II, đã có bằng chứng cho thấy các Kitô hữu cầu nguyện và cử hành thánh lễ cho những người thân đã qua đời. Ban đầu, họ cầu nguyện vào ngày thứ 3 sau khi mai táng, sau đó vào ngày giỗ. Về sau, ngày thứ 7 và thứ 30 sau khi qua đời trở thành những ngày được coi là thông lệ để cầu nguyện cho người đã khuất. Việc tưởng nhớ các tín hữu đã qua đời vào ngày 02 tháng 11 trở thành chính thức vào năm 998, khi Viện phụ Odilo của Đan viện Cluny (994–1048) bắt buộc thực hiện trong tất cả các tu viện dưới thẩm quyền của ngài. Năm 1915, Đức Giáo hoàng Bênêđictô XV cho phép các linh mục cử hành nhiều thánh lễ trong ngày này. Phụng vụ đề xuất nhiều thánh lễ trong ngày này, tất cả đều nhằm làm nổi bật mầu nhiệm Vượt qua, chiến thắng của Chúa Giêsu trước tội lỗi và sự chết.

Trích Tin mừng theo Thánh Gioan:

Đức Giêsu nói với đám đông: “Tất cả những người Chúa Cha ban cho tôi đều sẽ đến với tôi, và ai đến với tôi, tôi sẽ không loại ra ngoài, vì tôi tự trời mà xuống, không phải để làm theo ý tôi, nhưng để làm theo ý Đấng đã sai tôi. Mà ý của Đấng đã sai tôi là tất cả những kẻ Người đã ban cho tôi, tôi sẽ không để mất một ai, nhưng sẽ cho họ sống lại trong ngày sau hết. Thật vậy, ý của Cha tôi là tất cả những ai thấy người Con và tin vào người Con, thì được sống muôn đời, và tôi sẽ cho họ sống lại trong ngày sau hết.” (Ga 6,37-40)

Ý Chúa

Thông điệp mang tính cách mạng là: bất kỳ ai “thấy người Con và tin vào người Con… tôi sẽ cho họ sống lại trong ngày sau hết”. Chúng ta biết từ kinh nghiệm rằng thân xác sẽ mục nát. Nhưng thân xác không phải là phần duy nhất của con người! Con người là một nhân vị và là bạn đồng hành trong đối thoại với Thiên Chúa. Và Ngài sẽ không quên ai, Ngài sẽ không thất hứa, vì Thiên Chúa trung thành với lời hứa của Ngài. Thiên Chúa đã ghi mỗi người chúng ta trên lòng bàn tay Ngài và sẽ không quên bất cứ ai, vì Ngài là Cha. Đây là trái tim của thông điệp mà Chúa Giêsu để lại cho chúng ta. Chính vì sự thật này, Chúa Giêsu đã làm người, Ngài chịu chết trên thập giá và phục sinh để làm cho chúng ta được tham dự vào niềm vui phục sinh: “Lạy Chúa, chúng con xin Chúa thương ban cho các tín hữu ấy, và tất cả và tất cả mọi người, đặc biệt các bậc tổ tiên, ông bà, cha mẹ và thân bằng quyến thuộc chúng con đã an nghỉ trong Ðức Kitô, được vào nơi hạnh phúc sáng láng và bình an”, chúng ta cầu nguyện trong Kinh nguyện Thánh Thể I của Thánh lễ, vào lúc chúng ta tưởng nhớ những người đã qua đời.

Cho phép mình được bất ngờ

Chúng ta sẽ sống lại là điều chắc chắn, Chúa Giêsu đã nói với chúng ta như vậy! Chúng ta không biết điều này sẽ xảy ra như thế nào. Chúng ta có thể suy đoán về nó bằng cách lắng nghe Tin mừng. Tuy nhiên, hy vọng vẫn còn đó: được bất ngờ bởi sự nhân từ của Thiên Chúa, bởi lòng thương xót của Ngài. Chúng ta có những thước đo riêng để đánh giá những gì xảy ra trong đời sống, nhưng chúng ta phải để Thiên Chúa có những thước đo của Ngài, vốn không phải của chúng ta. Chính điều này sẽ làm chúng ta bất ngờ khi vượt qua ngưỡng cửa thiên đàng.

Một bước đi trước

Cái chết không phải là sự hủy diệt, mà là sống theo một cách mới. Nó là nhận biết rằng những người đã đi trước chúng ta là “một bước đi trước” trên con đường đời. Họ đã đến đỉnh, trong khi chúng ta vẫn đang trên hành trình cuộc sống. Họ đã rẽ ngoặt, còn chúng ta vẫn đi trên con đường thẳng và hẹp. Do đó, cái chết không phải là kết thúc của mọi sự, mà là khởi đầu của một đời sống mới mà chúng ta đã và đang chuẩn bị từ lâu. Việc tưởng nhớ người đã qua đời, vì thế, không chỉ là “nhớ đến” những người không còn hiện diện, mà còn là một cây cầu chờ đón chúng ta ở cuối đời, dẫn chúng ta đến bờ bên kia mà tất cả chúng ta đều được định hướng tới. Đây là một sự trợ giúp để chúng ta không bị chìm ngập khi đời sống trở nên quá sức, quên rằng mọi sự đều trôi qua, chỉ có Thiên Chúa là tồn tại mãi mãi.

Chị chết

Sau khi đã được hòa giải với Thiên Chúa, với chính mình và với thụ tạo, Thánh Phanxicô Assisi, vào cuối đời, đã có thể hòa giải với cái chết đến mức Ngài gọi cái chết là “chị của tôi”. Điều này diễn tả rằng chính Ngài đã hiểu cái chết là một mầu nhiệm cần được đón nhận. Trái ngược với nền văn hóa ngày nay, vốn tìm mọi cách phủ nhận cái chết bằng ảo tưởng rằng con người là vĩnh cửu, Thánh Phanxicô dạy chúng ta biết nhìn vào cái chết, hiểu nó và coi nó như là một “người chị”, một phần của chính chúng ta. Dù sao đi nữa, cái chết cũng thực như chính sự hiện hữu của chúng ta. Đây là một bước tiến tới sự trung thực trong nhận thức, thậm chí còn hơn cả một chuyển động thiêng liêng. Nỗi sợ “chị chết” chắc chắn bắt nguồn từ nỗi sợ điều chưa biết, từ việc không biết điều gì nằm bên kia “tấm màn”. Điều đó gây ra một cảm giác bất an. Thêm vào đó, ta không thể chối cãi rằng ta sợ “gánh nặng” của những hành động mình đã làm khi cuối đời, lúc mà ai cũng trở thành người tin. Khi ấy, mỗi người sẽ tự hỏi mình đã sống thế nào. Kinh nghiệm này khiến ta cầu nguyện cho những người đã ra đi trước, như thể ta vẫn muốn giúp đỡ và che chở họ, đồng thời xin họ giúp đỡ và chuyển cầu cho ta.

Một điều chắc chắn: Chúng ta cần hiểu cái chết dưới ánh sáng của sự phục sinh của Chúa Giêsu. Chính từ đó mà sức mạnh và bình an của chúng ta phát sinh. Ngài đã mở ra Con đường dẫn qua Sự thật tới Sự sống. Chính Chúa Giêsu đã nhắc nhở chúng ta rằng con người được dựng nên cho sự sống đời đời. Một ngàn năm đối với Thiên Chúa chỉ như một ngày đã qua. Cả một đời người thật ngắn ngủi, chóng qua. Đời sống sẽ vô nghĩa nếu không hướng về một thực tại chân thật hơn. Như chính Chúa Giêsu đã nói: “Ai thấy người Con và tin vào người Con thì có sự sống đời đời.”

Và một điều cuối cùng. Chúa Giêsu đã làm người để giúp chúng ta sống “cho Thiên Chúa”. Ngài đã chịu chết, được mai táng và xuống ngục tổ tông để không ai cảm thấy mình bị loại trừ khỏi công trình cứu độ của Ngài. Chính Chúa Giêsu đã chọn “ở lại” trong mọi nơi, dù là nơi tối tăm nhất, để đồng hành với tôi trong mọi khoảnh khắc, để tôi không sợ hãi, không cảm thấy cô đơn hay bị bỏ rơi trong quyền lực của nỗi sợ. Không có nơi nào trong sự sống hay trong sự chết mà Ngài chưa từng “viếng thăm”. Chính điều này cho tôi sự xác tín rằng Ngài sẽ đón nhận tôi với vòng tay rộng mở trong bất cứ hoàn cảnh nào tôi “ngã vào”: Hôm nay khi tôi sa ngã trong tội lỗi, hay ngày mai khi tôi ngã vào cái chết, Ngài vẫn ở đó. Bởi vì Ngài đã chiến thắng tội lỗi và sự chết, và đã dọn sẵn cho tôi một chỗ trong Nhà Cha của Ngài. Chừng ấy đủ cho tôi tiếp tục bước đi trong tín thác và hy vọng trên con đường đời. “Dầu qua lũng âm u” (Tv 23), Ngài vẫn ở đó. Ngài ở cùng tôi.

Lời nguyện

Lạy Chúa, xin cho các linh hồn được nghỉ yên muôn đời, và cho ánh sáng ngàn thu chiếu soi trên các linh hồn ấy.
Xin cho các linh hồn được nghỉ yên bình an. Amen.