Tham luận định hướng mục vụ năm 2027 của Giáo phận Qui Nhơn theo chủ đề: Mỗi gia đình công giáo là một cộng đoàn thừa sai "Các con là muối đất" (Mt 5,13)

HẠT MUỐI CỦA ĐẤT

Mỗi gia đình Công giáo là một cộng đoàn thừa sai
"Các con là muối đất" (Mt 5,13)
Tham luận Định hướng mục vụ năm 2027 của Giáo phận  Qui Nhơn
 

Lm. Phêrô Trương Minh Thái
Trưởng Ban Điều phối HĐLM

Mở đầu: Một mái nhà ở Phú Yên

Trọng kính Đức Cha Matthêô, Giám mục chính tòa Giáo phận Qui Nhơn,
Trọng kính Đức Cha phó Gioan Baotixita,
Trọng kính cha Tổng Đại diện và quý cha hạt trưởng,
Kính thưa cha trưởng Ban Điều phối HĐMV, quý cha trưởng và phó các ban mục vụ, quý tu sĩ nam nữ, cùng toàn thể anh chị em trong Hội đồng Mục vụ Giáo phận Qui Nhơn (HĐMV).

Đại diện Hội đồng Linh mục, con xin cám ơn tất cả mọi người đã đến tham dự ngày Họp mặt HĐMV Giáo phận Qui Nhơn hôm nay. Có những cha, những tu sĩ và anh chị em đã lên đường từ lúc trời chưa sáng, từ Quảng Ngãi, từ Tuy Hòa, từ những giáo họ rất xa. Ở nhà còn bao nhiêu việc mục vụ, còn ruộng vườn, còn con cháu. Vậy mà mọi người vẫn đến, chỉ vì yêu thương Giáo phận này. Con muốn bắt đầu từ chính tình thương ấy. Mà nói đến tình thương, thì phải nói đến một mái nhà.

Gần bốn trăm năm trước, trên đất Phú Yên, có một mái nhà nghèo. Trong nhà chỉ có một người mẹ và một cậu con trai. Năm 1641, cậu mười sáu tuổi, được rửa tội với tên thánh Anrê; người mẹ cũng đón nhận đức tin, mang tên Gioanna. Một năm sau, chàng thanh niên ấy xin vào Hội Thầy giảng. Và ngày 26 tháng 7 năm 1644, khi mới mười chín tuổi, thầy giảng Anrê đã đáp trả tình yêu trọn vẹn cho Chúa Giêsu, trở thành vị tử đạo tiên khởi của Giáo hội Việt Nam.

Từ giếng rửa tội đến Hội Thầy giảng: một năm. Từ Hội Thầy giảng đến phúc tử đạo: hai năm. Đức tin chín nhanh như thế, vì đã được ủ ấm trong một mái nhà, nơi hai mẹ con cùng quỳ trước một Thiên Chúa mà cả hai chỉ vừa mới biết. Trước khi có một vị tử đạo, đã có một mái nhà biết trao đức tin.

Hôm nay, trên dải đất từ Quảng Ngãi đến Phú Yên, Giáo phận chúng ta có 24.772 gia đình Công giáo, trong 71 giáo xứ và 11 giáo họ biệt lập. Tối nay, sẽ có chừng ấy bàn thờ gia đình thắp sáng. Hay đúng hơn, lẽ ra sẽ có.

Con xin gửi một câu hỏi, và xin mỗi thành viên HĐMV mang nó theo suốt ngày Họp mặt hôm nay: trong ngần ấy mái nhà, có bao nhiêu mái nhà đang là mái nhà của bà Gioanna? Và trong hội trường này, có ai được phép đứng ngoài câu hỏi ấy không?

1. Từ ánh sáng đến muối

Chúng ta không bắt đầu từ số không, cũng không đi một mình. Cùng với cả Hội Thánh Việt Nam, Giáo phận Qui Nhơn đang ở giữa một hành trình ba năm về Loan báo Tin mừng. Năm 2026: Mỗi Kitô hữu là một môn đệ thừa sai: "Anh em là ánh sáng thế gian" (Mt 5,14). Năm 2027: Mỗi gia đình Công giáo là một cộng đoàn thừa sai: "Chúa cho cộng đoàn mỗi ngày có thêm những người được cứu độ" (Cv 2,47). Năm 2028: Hội Thánh Chúa Kitô tại Việt Nam lên đường theo lệnh truyền: "Anh em hãy đi và làm cho muôn dân thành môn đệ" (Mt 28,19).

Trước khi một Hội Thánh lên đường, phải có những mái nhà được thắp lửa. Sách Công vụ Tông đồ kể rằng cộng đoàn Giêrusalem đầu tiên "bẻ bánh tại tư gia", và "Chúa cho cộng đoàn mỗi ngày có thêm những người được cứu độ" (Cv 2,46-47). Hội Thánh đã lớn lên như thế: từ những bữa cơm, những lời kinh trong từng nhà.

Và Giáo phận chúng ta chọn cho năm nay câu Kinh Thánh đứng ngay trước câu của năm ngoái: "Các con là muối đất" (Mt 5,13). Ánh sáng thì người ta nhìn thấy từ xa. Còn muối, người ta chỉ nhận ra khi nếm, nghĩa là khi muối đã tan vào. Năm ngoái chúng ta học soi sáng. Năm nay, chúng ta học thấm vào, như muối tan trong nồi canh, tộ cá của mỗi nhà.

Nhìn lại chương trình mục vụ năm qua, chúng ta có biết bao điều để tạ ơn. Cả Giáo phận đã cùng đọc kinh Lạy Cha sau mỗi Thánh lễ, cùng quỳ Chầu Thánh Thể mỗi Chúa nhật đầu tháng: cùng một lời, cùng một giờ, ở khắp mọi giáo xứ và giáo họ. Biết ơn quý cha sở, quý cha đặc trách, biết ơn anh chị em giáo lý viên đã âm thầm vun xới nền tảng đức tin cho Giáo phận.

Có một chi tiết nhỏ mà rất quý: kinh Lạy Cha là kinh của con cái trong một nhà. Chúa Giêsu không dạy ta thưa "Lạy Cha của con", nhưng "Lạy Cha chúng con". Suốt một năm, cả Giáo phận đã cùng thưa lời của một gia đình. Không hay biết, Chúa đã chuẩn bị chúng ta cho một năm gia đình thừa sai.

Nhưng cũng phải thật lòng với nhau: vẫn còn những ban, những liên ban loay hoay chưa tìm được việc thích hợp cho sứ mạng riêng của mình. Con nói ra không để trách ai; chính anh em linh mục chúng tôi cũng có phần trong đó. Năm nay, Chúa trao cho tất cả chúng ta một mảnh đất chung là gia đình. Mà ban nào cũng chạm đến một mái nhà, nên sẽ không còn ban nào thiếu đất để gieo. Năm qua, cả Giáo phận đã học thưa "Lạy Cha chúng con". Năm nay, chúng ta học sống như con cái một nhà.

2. Yêu mến gia đình Giáo phận

Ai làm mục vụ lâu năm đều biết: người ta chỉ hăng hái với điều mình quý mình thương. Một chương trình soạn bằng đầu óc có thể rất đầy đủ mà vẫn nằm yên trên giấy. Cho nên, trước khi bàn làm gì, xin dừng lại một chút để nhìn những người mình sắp phục vụ, bằng ánh mắt của người thương.

Xin điểm danh gia đình Giáo phận, như người cha gọi tên con lúc chiều về. Giáo hạt Quảng Ngãi phía bắc, nơi đức tin đã đi qua biết bao thử thách mà vẫn còn đây. Bốn giáo hạt Bồng Sơn, Kim Châu, Gò Thị và Qui Nhơn ở trung tâm, nơi có những giáo xứ lâu đời nhất và cũng có những khu phố đang đổi thay nhanh nhất. Hai giáo hạt Mằng Lăng và Tuy Hòa phía nam, quê hương của Chân phước Anrê.

Và trong đó là biết bao mái nhà: nhà ngư phủ ra khơi từ lúc trời còn tối, nhà nông dân chờ mưa trên ruộng khô, nhà buôn bán giữa phố thị, nhà công nhân, thợ xây, người khuân vác, nhà đồng bào trên miền núi xa xôi… Nhìn như thế, Giáo phận đâu chỉ là 16 ban với những cuộc họp. Giáo phận là một gia đình của muôn gia đình. Và chúng ta ngồi đây là người nhà lo cho người nhà. Mà đã là người nhà, thì chúng ta nhìn nhau bằng ánh mắt khác.

Nhìn bằng ánh mắt người nhà, chúng ta thấy muối của gia đình Qui Nhơn vẫn còn mặn lắm. Còn đó những Thánh lễ Chúa nhật và cả ngày thường đông người tham dự. Còn đó tiếng kinh tối, tiếng kinh liên gia tháng Năm, tháng Mười vang lên từ nhà này sang nhà kia trong xóm đạo. Còn đó tình làng nghĩa xóm, những tiệc cưới, ngày giỗ, ngày Tết, nơi người Công giáo và anh chị em lương dân vẫn ngồi chung một mâm. Và còn đó những ông bà, những người mẹ âm thầm lần chuỗi mỗi đêm, giữ đức tin cho cả một dòng họ mà không ai biết tên.

Nhưng cũng bằng ánh mắt người nhà, chúng ta cũng cần khiêm tốn nhận ra muối nơi mình có thể nhạt đi khi quan tâm chưa đủ hoặc làm ngơ trước gia đình khó khăn hoặc di dân. Có khoảng 10.000 người con của Giáo phận đang sống xa quê: sinh viên, công nhân, buôn bán, người làm thuê, cả những gia đình trẻ dắt con theo vào Sài Gòn, Bình Dương, Đồng Nai. 10.000 người con, mà gia đình Giáo phận vẫn yêu thương, nhưng chưa biết nhiều và quan tâm đủ. Ở quê, nhiều nhà chỉ còn ông bà giữ cháu. Hôn phối khác đạo ngày càng nhiều. Giờ kinh gia đình thưa dần, người trẻ không còn mặn mà. Bữa cơm chung vắng dần, không phải vì người ta hết tin, nhưng vì mưu sinh vất vả, và vì những chiếc điện thoại đã lặng lẽ chen vào giữa cha mẹ và con cái. Có những hôn nhân đang rạn nứt mà không ai hay. Và có một nguy cơ âm thầm hơn cả: vẫn dự lễ, vẫn đọc kinh, nhưng trong nhà không còn trò chuyện, không còn tha thứ. Giữ đạo, mà đạo không còn vị.

Nói ra những điều ấy, con không than thở. Người trong nhà thấy vết thương của nhau thì lo băng bó, chứ ai lại đi chấm điểm. Và con vẫn hay tự hỏi, xin chúng ta cùng tự hỏi: tôi biết tên bao nhiêu gia đình trong giáo xứ của tôi? Gần đây nhất, tôi đã ngồi lại trong mái nhà nào, không phải để nhắc việc, nhưng chỉ để lắng nghe? Chúa Giêsu nói: "Ta biết chiên của Ta" (Ga 10,14). Ngài không nói "Ta quản lý chiên của Ta". Ngài nói: "Ta biết".

Một chương trình mục vụ chỉ sống khi được viết bởi những người yêu mến. Và ai yêu một gia đình thì không đứng ngoài cửa nhà ấy.

3. Các con là muối đất

Hội Thánh nhìn gia đình bằng ánh mắt rất trân trọng. Công đồng Vaticanô II gọi gia đình Kitô hữu là Ecclesia domestica, Hội Thánh tại gia (LG 11). Chữ domus là mái nhà. Gia đình không phải là một Hội Thánh nhỏ đứng bên cạnh giáo xứ; gia đình là nơi chính Hội Thánh sống mỗi ngày: quanh một mâm cơm, trước một bàn thờ, bên giường một người đang bệnh, trên một thửa ruộng cùng nhau cày cấy. Và Thánh Gioan Phaolô II nói một điều làm ta xúc động: Bí tích Hôn nhân làm cho vợ chồng trở thành "những thừa sai đích thực của tình yêu và sự sống" (FC 54). Gia đình không chỉ là nơi Hội Thánh đến chăm sóc. Gia đình là người được sai đi (x. AL 200).

Trong sách Công vụ Tông đồ có một đôi vợ chồng mà con rất muốn chúng ta nhớ: Aquila và Priscilla. Họ là người lao động, làm nghề dệt lều. Họ là người di dân, bị đuổi khỏi Rôma, dời đến Côrintô, rồi lại sang Êphêsô. Không nhà cửa cố định, không chức vụ gì trong Hội Thánh. Nhưng họ mở cửa cho thánh Phaolô vào ở, họ dạy đạo kỹ hơn cho ông Apôlô, và "Hội Thánh họp tại nhà hai ông bà" (x. Cv 18,1-3.24-26; Rm 16,3-5). Anh chị em có thấy không: những nhà thừa sai đầu tiên của Hội Thánh lại giống hệt những đôi vợ chồng trẻ Qui Nhơn đang ở trọ Sài Gòn, đang làm công nhân Bình Dương. Chúng ta hay nhìn họ như một mối lo. Biết đâu, họ lại là Aquila và Priscilla của hôm nay.

Thư Mục vụ 2026 của Hội đồng Giám mục chỉ ra con đường sứ vụ của gia đình theo một thứ tự rất tự nhiên: trước hết trong chính mái nhà, rồi đến cộng đoàn giáo xứ, rồi đến với anh chị em lương dân (số 2–3). Thứ tự ấy không thể đảo ngược. Vì thế, câu hỏi thừa sai đầu tiên rất gần: người sống gần tôi nhất có cảm nhận được Đức Kitô nơi tôi không?

Bây giờ, chúng ta cùng tìm hiểu câu Kinh Thánh của năm mục vụ 2027: "Các con là muối đất."

"Các con là", trong nguyên ngữ Hy Lạp Hymeis este. Chúa không nói "các con hãy cố gắng trở thành muối". Ngài nói: các con là. Căn tính ấy đã được trao rồi. Mỗi gia đình Công giáo đã là muối từ ngày đôi bạn trao nhau lời thề trước bàn thánh. Năm mục vụ 2027 này không đặt thêm gánh nặng lên vai họ; nó chỉ giúp họ nhớ lại mình là ai.

"Muối", halas. Muối giữ cho khỏi hư, muối làm cho có vị. Và trong Kinh Thánh, muối còn là dấu của giao ước: "giao ước muối muôn đời tồn tại trước nhan Đức Chúa" (Ds 18,19). Hôn nhân Công giáo cũng là một giao ước muối như thế: mặn mà và bền bỉ.

"Đất", gē. Gē là mảnh đất dưới chân: đất ruộng, đất làng, đất nương rẫy. Nhưng gē cũng là cả cõi đất. Và chính chữ ấy sẽ vang lên lần nữa ở cuối Tin mừng Matthêu, khi Chúa Phục sinh sai các môn đệ: "Mọi quyền năng trên trời dưới đất đã được ban cho Thầy. Vậy anh em hãy đi…" (Mt 28,18-19), "…cho đến tận cùng trái đất" (Cv 1,8). Muối không được ban cho để cất trong hũ. Muối được ban cho đất. Ngay trong một câu ngắn, đã có cả một con đường thừa sai: từ mảnh đất của mái nhà mình, đến tận cùng trái đất.

Và Chúa còn cảnh báo: "Nếu muối nhạt đi…". Chữ "nhạt" ở đây, nghĩa đen là "trở nên dại, mất khôn". Muối nhạt là muối đã quên mình là gì. Có những gia đình vẫn đủ việc đạo đức mà vẫn nhạt, vì đã quên mình là Hội Thánh tại gia. Gia đình không phải là nơi Hội Thánh gửi sứ vụ lại khi ra về. Gia đình là nơi sứ vụ bắt đầu.

4. Bốn chuyển đổi

Nếu gia đình đã là muối, thì năm 2027 không đòi chúng ta, những thành viên HĐMV, làm nhiều việc hơn. Năm 2027 đòi chúng ta làm việc khác đi. Đức Phanxicô gọi đó là một cuộc "hoán cải mục vụ" (x. EG 25–27). Con thấy có bốn chỗ chúng ta cần suy ngẫm.

Thứ nhất: từ "làm cho gia đình" đến "cùng gia đình làm"

Lâu nay, chúng ta quen nhìn gia đình như nơi nhận: nhận bài giảng, nhận lớp giáo lý, nhận khóa hôn nhân, nhận sự giúp đỡ. Những điều ấy đều cần. Nhưng nếu chỉ có thế, gia đình mãi là khán giả ngồi dưới, còn chúng ta là người đứng trên sân khấu. Mỗi gia đình có những mối dây và tương quan rất đặc biệt: họ hàng, hàng xóm, bạn cùng công sở, bạn buôn bán, đồng nghiệp, cha mẹ của bạn học con mình. Người lương dân trong xóm có thể không bao giờ bước vào nhà thờ, nhưng ngày nào họ cũng bước qua cửa nhà hàng xóm Công giáo của họ. Cho nên, mỗi lần định làm một việc, ta thử hỏi: trong việc này, gia đình được trao vai gì? Lớp giáo lý ở nhà thờ chỉ là lớp học thêm; lớp chính mở cửa mỗi tối ở nhà.

Thứ hai: từ "thêm một chương trình" đến "một lăng kính cho mọi chương trình"

Có một cám dỗ rất dễ hiểu: nghe chủ đề "gia đình", nhiều ban sẽ nghĩ đây là việc của Ban Gia đình. Không phải thế. Mục vụ gia đình không phải thêm một chương trình đứng cạnh những chương trình khác, nhưng là cặp kính mà mọi ban đeo lên để nhìn công việc của mình. Thánh Gioan Phaolô II đã nói một câu ta cần khắc ghi: "Việc loan báo Tin mừng trong tương lai phần lớn tùy thuộc vào Hội Thánh tại gia" (FC 65). 16 ban mục vụ như 16 dòng suối từ nhiều ngọn núi khác nhau, nhưng cùng chảy về một cánh đồng: những mái nhà của Giáo phận. Giáo lý, phụng vụ, bác ái, truyền thông, loan báo Tin mừng, ơn gọi… ban nào cũng có thể hỏi: việc của ban tôi giúp một gia đình cầu nguyện, trao đức tin, hay mở cửa cho người khác ra sao?

Thứ ba: từ "dạy bảo" đến "đồng hành"

Hãy nhìn cách Chúa Giêsu bắt đầu. Với ông Giakêu, Ngài không giảng một bài về công bằng; Ngài xin vào nhà ông. Với hai môn đệ trên đường Emmau, Ngài không trách họ bỏ cuộc; Ngài đi cùng họ một quãng đường dài, rồi ngồi vào bàn ăn với họ. Đức Phanxicô gọi đó là "nghệ thuật đồng hành": biết cởi dép ra trước mảnh đất thánh là cuộc đời người khác (x. EG 169). Những gia đình trẻ, gia đình di dân, gia đình đổ vỡ, gia đình đang xa dần đức tin (x. Thư Mục vụ 2026, số 7), họ không cần thêm một lời khuyên. Họ cần một người ngồi xuống bên cạnh. Và người ngồi xuống ấy, nhiều khi không phải linh mục, nhưng là một gia đình khác (x. FC 69): không phải người hoàn hảo đi cứu người không hoàn hảo, nhưng người đã được thương xót đi trao lòng thương xót. Xin anh chị em nghĩ ngay đến một gương mặt: gia đình nào đang đứng ngoài cửa nhà thờ của giáo xứ mình?

Thứ tư: từ "sự kiện" đến "thói quen"

Một đại lễ hoành tráng, một cuộc rước kiệu đông người, một đêm diễn nguyện thật đẹp, qua đi trong một ngày. Còn một giờ kinh tối 10 đến 15 phút, lặp lại ngày này qua ngày khác, thì thay đổi cả một gia đình. Chính năm qua đã cho ta thấy: một kinh Lạy Cha rất ngắn sau Thánh lễ, được cả Giáo phận cùng giữ, đã nối các cộng đoàn lại với nhau hơn nhiều cuộc hội thảo. Người diêm dân biết rõ hơn ai hết: muối không được làm ra bằng một cơn mưa lớn, nhưng bằng nắng nối nắng, ngày nối ngày, trên cùng một thửa ruộng. Mỗi bàn thờ gia đình có người quỳ mỗi tối là một nhà nguyện nhỏ của Giáo phận. Vậy xin hỏi: việc nào chúng ta khởi xướng năm nay sẽ còn được các gia đình giữ, khi không còn ai đi nhắc?

Sứ vụ vừa tầm mỗi mái nhà

Nói đến thừa sai, có người sẽ ngại: nhà tôi nghèo, nhà tôi con còn nhỏ, nhà tôi chỉ còn hai ông bà già, con cái đi làm xa hết, làm sao mà truyền giáo? Xin thưa: Chúa không đòi mọi mái nhà làm cùng một việc. Muối nêm nồi canh khác, muối ướp con cá khác, nhưng đâu cũng là muối.

Với gia đình trẻ còn con nhỏ, sứ vụ có khi chỉ là giúp con học giáo lý, cùng con thưa một lời kinh trước giờ ngủ, nắm tay con đi lễ Chúa nhật. Với gia đình chỉ còn ông bà, sứ vụ là tràng chuỗi lần mỗi tối cho con cháu nơi xa, là những câu chuyện đức tin kể cho đứa cháu ngồi trong lòng. Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu chưa một lần rời đan viện, mà vẫn là Bổn mạng các xứ truyền giáo.

Với gia đình đang mưu sinh nơi đất khách, sứ vụ là giữ ngày Chúa nhật giữa xóm trọ, là sống tử tế nơi xưởng thợ, như Aquila và Priscilla xưa. Với gia đình buôn bán, sứ vụ là cân đủ, nói thật giữa chợ. Với gia đình đang mang thánh giá bệnh tật hay nghèo khó, sứ vụ là vẫn giữ được hy vọng, và chính niềm hy vọng ấy khiến người bên cạnh phải tự hỏi. Với gia đình có người bạn đời khác niềm tin, sứ vụ là yêu thương kiên nhẫn và tôn trọng, để Tin mừng được nhìn thấy trước khi được nói ra. Còn những gia đình đã vững vàng, xin hãy mở cửa: đồng hành với một đôi trẻ, kết thân với một gia đình lương dân trong xóm.

Không có mái nhà nào quá nghèo, quá yếu hay quá xa để không thể là một cộng đoàn thừa sai. Mỗi nhà một hạt muối, vừa với sức mình, vừa với hoàn cảnh mình. Nhưng các gia đình cần có người giúp họ nhận ra điều đó. Và đó chính là chỗ của Hội đồng Mục vụ.

5. Hội đồng Mục vụ: những người diêm dân của Giáo phận

Thưa quý cha, quý tu sĩ và anh chị em, nếu các gia đình là muối, thì Hội đồng Mục vụ là ai?

Xin mượn hình ảnh những ruộng muối Sa Huỳnh, Đề Gi, Tuyết Diêm, những ruộng muối dọc bờ biển Giáo phận chúng ta. Diêm dân không làm ra muối. Muối là quà của biển và của nắng. Diêm dân chỉ làm những việc thầm lặng: đắp bờ, khơi mương cho nước biển vào, cào phơi, giữ ruộng sạch, rồi gom lại khi muối đã kết tinh. Nhưng không có họ, nước biển vẫn mãi chỉ là nước biển.

Hội đồng Mục vụ cũng vậy. Chúng ta không làm ra đức tin của các gia đình; ân sủng của Bí tích Hôn phối và Chúa Thánh Thần làm việc ấy. Nhưng chúng ta được trao những việc của người diêm dân.

Trước hết là biết các gia đình. Người diêm dân thuộc từng ô ruộng của mình. Chúng ta cũng cần thuộc từng mái nhà: biết tên, biết hoàn cảnh, biết niềm vui và vết thương, để không gia đình nào bị bỏ sót, nhất là những gia đình đang ở xa hay đang đứng ngoài cửa.

Kế đến là khơi dậy. Không làm thay, nhưng giúp mỗi gia đình nhận ra sứ vụ vừa tầm của mình, và tin rằng mình làm được. Một lời mời đúng lúc, một lời khen chân thành, có khi đủ để một gia đình dám bắt đầu.

Rồi là trang bị cho đơn sơ: một mẫu kinh tối ngắn, một câu hỏi giáo lý cho cha mẹ cùng con tìm hiểu, một lời chúc lành cho bàn thờ gia đình, một đôi vợ chồng sẵn sàng đồng hành. Những thứ nhỏ, nhưng đến được tận tay người cần.

Rồi là nối kết: gia đình với gia đình, giáo xứ quê nhà với người con nơi xa, xóm đạo với xóm lương. Mương có thông thì ruộng mới đầy nước.

Và sau cùng là giữ lửa: đồng hành, khích lệ, kể cho nhau nghe những câu chuyện đẹp, để điều bắt đầu trong năm nay còn sống sau năm nay.

Từ những việc ấy, sáng kiến mục vụ sẽ ra đời. Yêu mến thật thì sinh ra sáng tạo: người mẹ thương con không cần ai dạy cũng nghĩ ra cả trăm cách để con ăn thêm một miếng cơm. Hội đồng Linh mục đã gợi ý bốn cánh cửa mở vào mái nhà thừa sai: Gia đình là nhà cầu nguyện, là trường dạy đức tin, là bạn đồng hành của những gia đình khác, và là muối giữa xóm làng. Còn những bước cụ thể, xin để chính anh chị em sáng tạo, vì anh chị em hiểu giáo xứ mình hơn ai hết.

Con chỉ xin gửi một cái thước nhỏ. Một sáng kiến tốt thì đơn sơ, đến mức một vùng xa lác đác vài nhà Công giáo cũng làm được. Nó vừa với sức và hoàn cảnh của các gia đình. Nó lặp lại được, để thành nếp sống. Nó do chính gia đình làm, chứ không chỉ mời gia đình đến dự. Và nó không tốn kém, không phô trương.

Xin đừng ai ngại đề xuất điều nhỏ, cũng đừng sợ lúng túng lúc đầu. Mỗi ban chỉ cần bắt đầu với một vài việc. Chưa thành thì rút kinh nghiệm; thành thì có thêm một câu chuyện để kể và nhân rộng. Người nêm canh cũng rắc muối từng nhúm nhỏ. Hạt muối nào cũng bé nhỏ. Một sáng kiến tốt là sáng kiến mà một bà mẹ ở giáo họ xa nhất của Giáo phận cũng có thể làm ngay tối nay.

6. Không ai đứng ngoài cửa

Trong năm mục vụ 2027, xin đừng để ai, đừng để ban mục vụ nào đứng ngoài cuộc. Lý do rất đơn sơ: trong một gia đình, không ai là khách.

Với anh em linh mục, Thư Mục vụ 2026 nói rất thẳng: "Hãy dành một vị trí ưu tiên cho mục vụ gia đình" (số 8). Người mục tử không làm thay mọi việc. Người mục tử gõ cửa từng nhà, ngồi xuống, lắng nghe, rồi quy tụ và trao trách nhiệm, để những gia đình vững vàng đi đến với những gia đình khác.

Với quý tu sĩ nam nữ, Thánh Gioan Phaolô II mời gọi xem việc tông đồ gia đình là "một trong những nhiệm vụ ưu tiên", trong sự tôn trọng đoàn sủng riêng của mỗi dòng (FC 74). Các gia đình cần thấy quý tu sĩ bước vào nhà mình. Chỉ sự hiện diện của một người đã trao trọn đời cho Thiên Chúa cũng đủ nhắc họ rằng tình vợ chồng, tình cha mẹ chỉ trọn vẹn khi mở ra với Ngài.

Với anh chị em tông đồ giáo dân, xin đừng chỉ là những người phục vụ giáo xứ. Xin hãy là những gia đình biết phục vụ gia đình. Trước khi là thành viên của một ban, mỗi anh chị em đã là một mái nhà thừa sai. Chương trình mục vụ 2027 sẽ không bắt đầu ở văn phòng HĐMV. Nó sẽ bắt đầu ở bàn thờ nhà anh chị em tối nay.

6 Liên ban gồm 16 ban mục vụ, và 7 giáo hạt với 82 giáo xứ và giáo họ biệt lập: không nơi nào đứng bên lề năm nay, vì đơn vị nào cũng chạm đến một mái nhà, và đơn vị nào cũng có một phần việc của người diêm dân trên thửa ruộng muối ấy. Và trong một nhà, người cha không quên đứa con nào.

Vì thế, con xin gợi lên như một lời hứa chung của tất cả chúng ta hôm nay: trong năm mục vụ 2027, không một linh mục, không một tu sĩ, không một tông đồ giáo dân, không một ban mục vụ, không một giáo xứ nào đứng ngoài cửa nhà của các gia đình. Trong một gia đình, không ai là khách. Trong gia đình Giáo phận, không ban nào là ban phụ.

Kết: Từ mái nhà đến tận cùng trái đất

Trọng kính quý Đức Cha, kính thưa quý cha, quý tu sĩ và anh chị em thành viên HĐMV,

Chúng ta đã bắt đầu bằng một mái nhà ở Phú Yên, nơi một người mẹ và một đứa con cùng quỳ trước Thiên Chúa. Một hạt muối nhỏ trên đất Phú Yên đã làm mặn cả Giáo hội Việt Nam suốt gần bốn trăm năm. Hôm nay, trong tay chúng ta là 24.772 hạt muối.

Năm nay ta rắc muối trên mảnh đất của mình, để năm tới có thể lên đường theo lệnh truyền: "Anh em hãy đi và làm cho muôn dân thành môn đệ" (Mt 28,19). Không có những mái nhà mặn mà của hôm nay, sẽ không có một Hội Thánh lên đường ngày mai.

Và trước khi nghĩ đến rất nhiều gia đình, xin mỗi người chúng ta nhìn lại gia đình của chính mình: người bạn đời đã quen đến mức quên trân trọng, đứa con đã lâu mình chưa ngồi xuống lắng nghe, cha mẹ già đang cần một chút thời gian hơn là một món quà. Với quý cha và quý tu sĩ, đó là gia đình đã sinh ra ơn gọi của mình, và gia đình giáo xứ, cộng đoàn mình đang coi sóc. Tin mừng bắt đầu đi ra từ đó.

Không gia đình nào hoàn hảo, và cũng không Giáo phận nào hoàn hảo. Nhưng Đức Phanxicô đã khép lại Tông huấn Niềm vui của tình yêu bằng một lời mời gọi mà con xin mượn lại cho hôm nay: "Hãy cứ bước đi, hỡi các gia đình!" (x. AL 325).

Xin phó thác ngày Họp mặt hôm nay và cả năm mục vụ 2027 cho Thánh Gia Nadarét, cho Thánh Cả Giuse, Quan thầy Giáo phận, cho các Thánh Tử đạo Giáo phận Qui Nhơn, và cho Chân phước Anrê Phú Yên, người con của một mái nhà thừa sai. Từ một mái nhà đến một mái nhà, từ một xóm làng đến cả giáo xứ, và từ giáo xứ đến tận cùng trái đất: xin cho mỗi gia đình Qui Nhơn là một hạt muối của đất.
Xin cám ơn quý Đức Cha, quý cha, quý tu sĩ và toàn thể anh chị em.

-------------------------------------------------

Tài liệu tham khảo

• Công đồng Vaticanô II, Hiến chế tín lý về Giáo hội Lumen Gentium, số 11.

• Thánh Gioan Phaolô II, Tông huấn Familiaris Consortio (1981), số 54, 65, 69, 74.

• Đức Phanxicô, Tông huấn Evangelii Gaudium (2013), số 25–27, 169.

• Đức Phanxicô, Tông huấn Amoris Laetitia – Niềm vui của tình yêu (2016), số 200, 325.

• Thư Chung năm 2025 HĐGMVN về sứ mạng Loan báo Tin mừng: định hướng ba năm 2026–2028.

• Thư Mục vụ 2026 HĐGMVN: "Mỗi gia đình Công giáo là một cộng đoàn thừa sai", số 2–3, 7, 8.

• Hội đồng Linh mục Giáo phận Qui Nhơn, Định hướng Mục vụ năm 2027, ngày 09/10/2026.

• Lịch Công giáo Giáo phận Qui Nhơn năm 2026–2027, trang 121.

• Lm. Thái Nguyên, Đọc và triển khai Thư Mục vụ năm 2026 của HĐGMVN (hdgmvietnam.com).

• Lm. Anthony Trung Thành, Mỗi gia đình Công giáo là một cộng đoàn thừa sai (hdgmvietnam.com)