Giáo phận Qui Nhơn

Lược sử Giáo xứ Cù Và

Giáo xứ Cù Và là một giáo xứ kỳ cựu của Giáo phận Qui Nhơn. Trung tâm sinh hoạt tôn giáo của giáo xứ trước năm 1967 thuộc thôn Cù Và, xã Tịnh Giang, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi. Quần thể trung tâm nầy có nhà thờ, nhà xứ, phước viện, cô nhi viện, trường học. Trong chiến tranh, toàn bộ cơ sở vật chất của giáo xứ đã hoang phế, bị bom đạn tàn phá, hiện nay không còn. Giáo xứ Cù Và đã từng là một giáo xứ sầm uất trong vùng Quảng Ngãi.

Dòng Anh Em Hèn Mọn Thánh Giuse

Vào năm 1926, cha Jean Sion, gốc địa phận Lille, là thừa sai của địa phận Qui Nhơn (Trung kỳ) từ 6 năm nay, đã thành lập một dòng thầy giảng để bảo đảm cho số thợ tông đồ của địa phận có được những người cộng tác tốt nhất và nêu gương những lời khuyên Phúc âm bằng hành động cho các giáo dân đất Annam. Ngài đã xin các giáo xứ đề nghị các trẻ từ 12 cho đến 14 tuổi để huấn luyện chúng từ lúc trẻ. 17 trẻ em đã trình diện, và với nhóm nhỏ này, công việc đã bắt đầu.

Lễ lạc thành Nhà thờ Truông Dốc (Nhà Đá)

Đức cha làm phép nhà thờ rồi, cố Khâm làm lễ hát; sau Evang cha P. Thạnh là cha sở Thác Đá bước ra đọc một bài giảng, ý tứ thâm thúy, lời lẽ phân minh rõ ràng; ngài có nhắc qua về cố Lựu (P. Hamon) là cha sở Truông Dốc ngày xưa, nhờ cố trồng cây nay chặt làm nhà thờ nầy; song ngài đã rõ: đây không phải là chỗ nói chuyện xưa, kẻo quá ư nệ cổ mà vong kim; chính ý ngài là mừng cho cha sở Truông Dốc đã chịu khổ cực mà làm nên việc lớn; mừng cho bổn đạo được nơi thờ phượng xứng đáng; khuyên giáo hữu phải kính trọng, phải yêu mến, phải năng đến nhà thờ là nơi Chúa ở cùng ta; hầu ban ơn cho ta; mà nhứt là lo trau dồi nhà thờ thiêng liêng là linh hồn, đó mới thật là nơi Chúa ưng ngự với ta …

Nhà in Gia Hựu

Không biết đích xác tự bao giờ nhưng nhà in của Địa phận Đông Đàng Trong ở Gia Hựu, tạm gọi là Nhà in Gia Hựu, đã có từ rất sớm. Nhiều tài liệu còn lại cho phép ta đặt thời điểm thành lập Nhà in Gia Hựu vào thời Đức cha Stêphanô Cuenot Thể.... Dấu vết về nhà in Gia Hựu đã được khẳng định qua những ấn phẩm còn lưu lại. Chẳng hạn, cuốn “Sách thiên” bằng chữ Nôm được in mộc bản ở Gia Hựu vào năm 1864, trong đó có “Kinh dốc lòng giữ đạo cho trọn” hay “Kinh bắt đạo”, một kinh mà các giáo dân thường đọc trong những cơn bách hại.

Cha Honoré Dupont Minh (1859-1885)

Ngài chỉ được làm nhà truyền giáo trong vài tháng thế nhưng đã làm được rất nhiều trong những số ngày ít oi đó. Ngài đã đạt được nước trời và để lại những gương mẫu thánh thiện và cao quý cho trần gian. Defunctus adhuc loquitur (Tuy đã chết rồi nhưng vẫn còn lên tiếng – Dt 11, 4). Cho đến tận hôm nay, chúng ta không biết một chi tiết nào về cái chết của ngài, cũng như về các thừa sai Guégan và Barrat. Chỉ có các thiên thần trên trời hay các đao phủ mới có thể nói cho chúng ta biết cực hình nào các ngài đã phải chịu, lòng can đảm nào mà các ngài chứng tỏ, và với niềm hạnh phúc nào mà các ngài đã dâng hiến mạng sống mình cho Thiên Chúa và Giáo Hội.