Giáo phận Qui Nhơn

Pierre Lục - người gieo chữ Quốc ngữ đầu thế kỷ XX  

Ông sinh năm 1868 tại họ Tùng Sơn, Phú Thượng, tỉnh Quảng Nam. Năm 13 tuổi, ông được Cố Huề (P. Vivier) gửi vào Tiểu chủng viện Làng Sông (Bình Định) học chữ Latinh. Kể từ đó cho đến khi qua đời vào năm 1927, ông kinh qua nhiều nơi trên hành trình tu học và mục vụ. Tuy nhiên, nơi ông gắn bó lâu dài và sâu sắc hơn cả vẫn là không gian văn hóa Làng Sông.

Thừa sai Girolamo Maiorica, người đầu tiên viết văn xuôi bằng chữ nôm

Giữa thế kỷ XX, một số học giả lên tiếng rằng các giáo sĩ Âu châu đem chữ Quốc ngữ vào Việt Nam là vì có cái ẩn ý làm cho người Việt mất gốc đi, để truyền đạo cho dễ. Nhưng ngay trong buổi đầu khi mới sang Việt Nam truyền giáo, các giáo sĩ Tây phương cũng đã học và sử dụng chữ Nôm, trước chữ Quốc ngữ.

Trần Đức Hòa - Quan phủ Qui Nhơn, ông bõ đỡ đầu công cuộc truyền giáo ở Đàng trong, Bà đỡ khai sinh chữ Quốc ngữ

“Trần Đức Hòa là người huyện Bồng Sơn thuộc Bình Định. Cha là Ngọc Phân, làm quan với nhà Lê tới chức Phó tướng dinh Quảng Nam. Hòa tính hào mại, nhờ là con nhà tướng nên buổi đầu được ấm thụ là Hoằng tín đại phu đổi làm Cẩm y vệ Đô Chỉ huy sứ thụ Vệ sự, nhờ có quân công được phong làm Khám lý Qui Nhơn, Cống quận công”.[1]

Một số tồn nghi về nơi phôi thai chữ Quốc ngữ và vai trò của các Thừa Sai Dòng tên đầu tiên với chữ Quốc ngữ "Tiền Đắc Lộ"

Ngày 13.01.2016, tại thành phố Quy Nhơn, UBND tỉnh Bình Định phối hợp với Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, Viện Sử học Việt Nam, Hội Ngôn ngữ học thành phố Hồ Chí Minh, Viện Ngôn ngữ học Việt Nam, Trung tâm Nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc, Viện Từ điển học và Bách khoa thư Việt Nam, tổ chức Hội thảo “Bình Định với chữ Quốc ngữ”.

Nơi "Dòng sông chữ Việt" không ngừng chảy

​​​​​​​WGPQN(05/10/2026) - Tiến trình hình thành chữ Quốc ngữ ở Việt Nam từ khi khởi thảo đến khi hoàn tất khoảng hai thế kỷ. Dựa vào những tư liệu hiện có, người ta đã chia ra làm bốn thời kỳ: thời kỳ phôi thai, thời kỳ hình thành, thời kỳ phát triển và thời kỳ hoàn tất. Bình Định, vinh dự là vùng đất phôi thai, sáng tạo chữ Quốc ngữ (TK XVII), truyền bá, phát triển chữ Quốc ngữ và văn học Quốc ngữ (TK XIX-XX),... Bình Định - nơi “dòng sông chữ Việt” không ngừng chảy.