Giáo phận Qui Nhơn

Vào thời Đồng Khánh (1885 – 1888), với các địa danh Phú Đa thuộc huyện Phù Mỹ, Gò Găng thuộc huyện Phù Cát, Đập Đá thuộc huyện Tuy Viễn của Bình Định, mỗi địa danh nằm một huyện. Mối liên kết 3 huyện thông qua câu ca Em về Đập Đá quê cha/ Gò Găng quê mẹ, Phú Đa quê chàng, nó giống như mối liên kết 3 tỉnh Anh về Bình Định thăm cha/ Phú Yên thăm mẹ, Khánh Hòa thăm em. Qua diễn đạt của câu ca, hầu như đôi vợ chồng không hẳn cùng lưu trú ở Phú Đa. Có thể họ định cư ở một vùng đất mới. Cũng có thể anh chàng ký ngụ nơi quê vợ hay quê mẹ, một thói tục lâu đời của Bình Định mà Đại Nam Nhất Thống Chí lẫn Đồng Khánh Dư Địa Chí đều chép.

Bạn khoe khoang cái gì, điều ấy nói rõ bạn đang thiếu nó. Những người có bản lĩnh thật sự, luôn luôn bảo trì một trạng thái bình tĩnh ôn hòa, giống như ông lão đó và “con chó già” của ông, chỉ là điềm đạm ung dung mà tồn tại. Bạn đã là sư tử rồi, thì đâu cần phải chứng minh làm gì nữa? Đâu cần phải khoe khoang làm gì nữa? Con người sống ở trên đời, không phải là để so đo với người khác. Bản thân hãy sống sao cho có ý nghĩa nhất, và làm ra những cống hiến vĩ đại nhất.

Trong đó, Đắc Lộ kí sự được đặc biệt thể hiện bằng hình thức truyện tranh, giúp độc giả dễ theo dõi và nắm được hành trình sáng tạo chữ Quốc ngữ của các thừa sai phương Tây, qua lời kể của Alexandre de Rhodes.Phần Chữ Quốc ngữ kí sự mang độc giả đi ngược dòng lịch sử, tìm hiểu về hành trình chữ Quốc ngữ đi vào đời sống của người dân Việt Nam. Phần này kể sâu hơn về vai trò, đóng góp của những người Việt và người Pháp trong việc biên soạn từ điển hay dịch sách sử dụng chữ Quốc ngữ; thái độ của giới trí thức Việt Nam trước sự lan rộng của chữ Quốc ngữ cùng chặng đường chông gai để chữ Quốc ngữ được công nhận là văn tự chính thức của Việt Nam.

Trong Quảng Ngãi tỉnh chí, in trên “Nam Phong tạp chí”, năm 1933, Tuần vũ Quảng Ngãi là Nguyễn Bá Trác và các cộng sự, có nêu 12 thắng cảnh của Quảng Ngãi. Theo trình tự, đó là: “Thiên Ấn niêm hà”, “Thiên Bút phê vân”, “Long Đầu hý thủy”, “La Hà thạch trận”, “Thạch Bích tà dương”, “Hà Nhai vãn độ”, “An Hải sa bàn”, “Cổ Lũy cô thôn”, “Liên Trì dục nguyệt”, “Vu Sơn lộc trường”, “Vân Phong túc vũ”, “Thạch Cơ điếu tẩu”. Các tác giả này còn viết thêm rằng: “Khi trước ông Nguyễn Cư Trinh làm Tuần phủ Quảng Ngãi nhân cảnh tự nhiên mà đặt ra có 10 cảnh, sau thêm 2 cảnh nữa thành 12 cảnh”.

Chỉ từ một “câu chuyện nhỏ” liên quan đến hai từ “Đàng Trong”, “Đàng Ngoài” mà “xé ra to” như những gì đã chia sẻ ở trên thì quả thật cũng không hay lắm ! Tuy nhiên, vùng đất nào, quê hương nào cũng gắn liền với lịch sử, với những dòng biến thiên ghi đậm dấu vết của con người, của sự sống, sự chết cùng bao nhiêu kỷ niệm, giai thoại, biến cố

Đường cái quan hay là “quan lộ”, ngày xưa chủ yếu để ngựa, xe quan chức triều đình sử dụng, đi kinh lý, đón đưa sứ thần, hoặc để phu trạm chạy chuyển đệ công văn. Nên đường cái quan tuy là cả hệ thống chạy suốt Bắc - Nam (còn gọi là Thiên lý lộ, Thiên lý cù, Dịch lộ, hoặc Quan báo lộ) nhưng chỉ ở quy mô nhỏ; tại Bình Định thời nhà Nguyễn là đoạn từ tỉnh thành đi đến các huyện nha, tấn sở.