Giáo phận Qui Nhơn

Bài diễn thuyết của ông Ngô Tử Hạ (29/5/1941)

Sự sáng tạo ra chữ Quốc ngữ cố nhiên cũng như mọi sự phát minh khác không phải công sức của một người. Nhưng Đức A-lịch-sơn Đắc-lộ có nhiều sách để lại làm di tích cũng như người đã hoàn thành. Vậy kỷ niệm Đức A-lịch-sơn Đắc-lộ tức là kỷ niệm một vị đại biểu cho tất cả mọi người đã có công trong việc đặt ra và sửa chữa chữ Quốc ngữ trước nay.

Vở kịch quốc ngữ hiện đại đầu tiên của Việt Nam

Kịch bản Tuồng Cha Minh in năm 1881 tại nhà in Tân Định, Sài Gòn, được sáng tác bởi Marie-Antoine Louis Caspar (cố Lộc), một thừa sai người Pháp. Vở kịch viết về thánh tử đạo Phan Văn Minh, cũng là người Việt Nam đầu tiên biên soạn từ điển khi góp sức cùng giáo sĩ Taberd biên soạn hai cuốn Từ điển Việt - La tinh và Từ điển La tinh - Việt xuất bản năm 1838. Qua việc phân tích kĩ thuật xây dựng xung đột và nhân vật của vở kịch, có thể khẳng định đây là vở kịch hiện đại viết bằng chữ quốc ngữ sớm nhất của Việt Nam.

Nhà bia Alexandre De Rhodes và những câu chuyện ít được biết đến

Đài kỉ niệm dự định sẽ dựng theo lối An Nam và giao cho các kiến trúc sư bản xứ thiết kế. Hội đồng đã tổ chức một cuộc thi nhưng kết thúc chỉ nhận được 2 bản thiết kế nhưng “chẳng ra hình thù gì, lạc cả ý nghĩa”. Hội đồng tiếp tục kéo dài thời hạn nhận các bản thiết kế thêm 9 tháng nữa và hết hạn chỉ nhận được 5 bản, trao giải thưởng cho 3 bản vẽ (200 đồng – 100 đồng – 50 đồng). Tuy nhiên, bản vẽ được giải nhất cũng không được sử dụng vì thành phố Hà Nội cho rằng kiểu đó không có điểm nào mang nét mỹ thuật An Nam, mà lại giống phương Tây. Do đó, chính quyền thành phố đã từ chối cấp đất cho việc thi công đài kỉ niệm kiểu Tây này.

Dấu vết lập làng ở Bình Định qua thư tịch cổ

Gần 100 năm sau, qua Ô Châu Cận Lục biên soạn năm 1553 cho thấy vùng Thuận Hóa, từ đèo Ngang cho đến đèo Hải Vân đã thuộc Đại Việt từ đầu thế kỷ XIV thời nhà Trần, nhưng nơi đây vẫn còn tình huống: “Người La Giang nói tiếng Chiêm. Đàn bà Thủy Bạn (nay thuộc Kim Trà - Huế) thì  mặc áo Chiêm…”. Thế thì vùng đất mà ngày nay là Bình Định vào thời Lê nhiều khả năng người Việt sống xen lẫn cùng với người Chiêm. Sự cộng cư giữa người Việt người Chiêm còn lưu lại dấu vết đến nay có thể nhìn qua tên cây cầu trên QL19 ở km51+152m tại thôn Tả Giang, xã Tây Giang, huyện Tây Sơn - cầu Ba La.

Đầm Trà Ổ trong Mộc bản Triều Nguyễn

Đầm Trà Ổ vốn là một vịnh nước mặn, ăn thông với biển bằng một dòng chảy đưa nước ra cửa Hà Ra, từng có tàu bè qua lại và buôn bán tấp nập. Không rõ tên gọi “Trà Ổ” có từ khi nào và xuất phát từ đâu chỉ biết rằng đầm Trà Ổ cùng với đầm Thị Nại và đầm Đạm Thủy là ba đầm lớn và nổi tiếng nhất ở tỉnh Bình Định từ xa xưa