Giáo phận Qui Nhơn

Câu ca dao nhắc đến đèo Cù Mông xuất hiện khi nào?

Ca dao Bình Định có câu: “Tiếng ai than khóc nỉ non/Ấy vợ chú lính trèo hòn Cù Mông”. Vậy, câu ca dao này có từ khi nào?Đất Bình Định núi non trùng điệp với dải Trường Sơn như một xương sống lớn nằm chếch phía tây và nhiều nhánh núi từ mạch Trường Sơn xỉa chếch về đông. Trong đó nhánh núi phía nam là ranh giới tự nhiên giữa Bình Định và Phú Yên. Đèo Cù Mông nằm trên nhánh núi phía nam tỉnh Bình Định, ngày xưa đường đèo Cù Mông là con đường chính nối Phú Yên với Bình Định (QL1A).

Mắc cúm từ

Cách đây gần 150 năm, tại các tỉnh phía Nam phát tán một bệnh dịch lạ mà người mắc bệnh “cúm giò cúm cẳng” không đi lại được, vì thế người ta đặt tên cho nó là “bệnh cúm” (La dengue). Câu chuyện được một người tên Đức ghi lại bằng bài thơ “Mắc cúm từ”, được in trong tập san Bulletin de la société des Études Indo-chinoises de Saigon, Année 1888, 1er semestre, trang 10-17, với lời giới thiệu của ông Petrus Ký. Bài thơ cũng được ông A. Chéon, giáo sư trường Institution municipale, dịch ra Pháp ngữ và chú thích. Chúng tôi xin giới thiệu bài thơ này với quý độc giả để biết thêm về nguồn gốc của một tên gọi.

Tên gọi “Cầu Đôi” có từ bao giờ?

Người đời thường chỉ để ý những biến cố mới, những sự kiện gần. Với Cầu Đôi ở TP Quy Nhơn, tục thế đã diễn dịch tên cầu gắn liền giai đoạn người Pháp làm đường hỏa xa từ Diêu Trì xuống Cảng quãng nửa đầu thế kỷ XX. Dù chưa thể xác chính xác thời gian xuất hiện tên gọi Cầu Đôi, nhưng theo sử sách tên gọi Cầu Đôi đã có trước cả cuộc chiến giữa nhà Nguyễn Gia Miêu với nhà Nguyễn Tây Sơn, chứ không phải đến khi có cầu đường sắt cạnh cầu đường bộ và thành đôi mới có tên.

Người Pháp Đầu Tiên tại Macao: Giáo Sĩ Dòng Tên Alexandre de Rhodes (1591/93-1660)

Bài viết này nghiên cứu quyển Voyages: Các Chuyến Du Hành thông qua ấn bản phê bình của Cha August Carayon, nhằm mục đích chủ yếu để tìm hiểu sự mô tả độc lập của ông về  Macao, tác phẩm đầu tiên của một tác giả người Pháp, được trình bày trong Chương 15 với tiêu đề ‘Mon séjour d’un an dans Macao, ville de la Chine, tenue par Les Portugais.’ (Một năm lưu trú của tôi tại Macao, Thị trấn của Trung Quốc, được trấn giữ bởi người Bồ Đào Nha). Tuy nhiên, để nghiên cứu đầy đủ bản gốc của văn bản này, cần phải tóm tắt sự thuyết trình về các chuyến du hành của vị giáo sĩ Dòng Tên và sự trình bày tổng quát của ông về Trung Hoa.

Hòa giải văn hóa và những vật cản còn lại

Ấn tượng về những cuộc tịch thu và đốt bỏ sách báo, những danh sách cấm, những cuộc “đấu tố - kiểm thảo”- sau tháng 7.1954 và tháng 4.1975, vẫn còn trong ký ức nhiều người. Đây đó vẫn bàng bạc những nỗi lo bị quy chụp “phản động” hay “đồi trụy” trong các tác giả xưa và nay. Bên cạnh đấy, những ai muốn khôi phục diện mạo văn hóa của các thời kỳ lịch sử không khỏi buồn lòng khi thấy không ít sách vở, tài liệu, hiện vật xưa ở các thư viện và các nơi lưu giữ tài liệu đã mai một, thất thoát trong nhiều năm qua. Đó chính là những “vật cản” sản sinh từ một thời ấu trĩ và cực đoan trên con đường khơi thông văn hóa đã mở. Việc xóa đi những “vật cản” ngàn cân ấy là cả một quá trình kiên nhẫn và khéo léo.