văn hóa xã hội - Trang 7

Nếu không có dịch, chúng tôi vẫn làm những công việc phục vụ của Hội Dòng: giáo dục trẻ, khám bệnh, làm công tác xã hội, mục vụ Giáo xứ. Nhưng chính trong đại dịch, tôi nhận ra rõ rệt tinh thần dấn thân không mệt mỏi của các chị tôi trong Hội Dòng. Cảm nhận được tình thương yêu cao cả của dân tộc mình và tôi tạ ơn Chúa đã giữ chúng tôi trong hai tháng khốc liệt ấy được bình an để làm tròn phận sự. Chúng tôi đã “đi ra vùng ngoại biên“ và sống một tuổi trẻ  phụng sự dân tộc có ý nghĩa.

Dưới Triều Nguyễn, dọc theo đường thiên lý trải dài từ kinh đô Huế đến các địa phương trong cả nước có 148 dịch trạm. Trong đó, 107 dịch trạm đã có từ triều vua Gia Long, 38 dịch trạm dựng đặt thêm dưới thời vua Minh Mạng, 1 dịch trạm đặt thêm dưới triều vua Thiệu Trị và 2 dịch trạm đặt thêm dưới thời vua Tự Đức. Việc đặt tên các dịch trạm cũng được Triều Nguyễn quy định thống nhất trong cả nước là lấy từ đầu hoặc cuối của tỉnh gắn với tên địa phương. Vì vậy, hệ thống dịch trạm đi qua tỉnh Phú Yên dưới Triều Nguyễn gồm 7 dịch trạm đều gắn với chữ Phú, mỗi trạm cách nhau khoảng 20-36 dặm.

Hôm 8 Janvier ở Bình Định có mở cuộc đấu xảo súc vật và chợ phiên rất lớn. Các tỉnh Quảng Ngãi, Phú Yên, Sông Cầu, Pleiku, Kontum, Bình Định đều có dự cả. Ngày ấy lại là ngày khánh thành chợ mới Bình Định nữa. Chợ phiên không có gì đặc sắc, ngoài những gian hàng thổ sản như miến song thần, lụa, lĩnh, nhiễu, và những gian hàng bán thuốc cao, đơn hoàn tán v.v. Lễ khánh thành có quan khâm sứ Trung kỳ chủ tọa nên có vẻ long trọng. Một cô đọc bài diễn văn, đại ý nói về sự chăn nuôi súc vật trong tỉnh và cám ơn quan khâm sứ, các quan tỉnh đã có cái nhã ý đến dự cuộc chợ phiên v.v.

Được biết, linh mục Nguyễn Hữu Triết sinh ngày 5.8.1942 tại Hải Dương. Bắt đầu từ năm 1994, cha Triết bắt đầu sưu tập những chiếc đèn cổ. Đi đến đâu, dù trong hay ngoài nước, hễ tìm được chiếc đèn xưa cũ ông lại mua mang về. Có cái giá rẻ, nhưng cũng có cái hàng chục triệu đồng. Góp nhặt những đồng tiền tiết kiệm được, linh mục Triết mua đèn dầu cổ về trưng bày trong căn phòng bảo tàng do chính ông cất công gầy dựng. Đại diện Tổ chức Kỷ lục Việt Nam cho biết: “Suốt hàng chục năm đam mê và tìm tòi, ông đã có một bộ sưu tập đồ sộ với hơn 1.500 đèn dầu cổ. Chúng được xem như kho tàng quý lưu giữ nét văn hóa truyền thống vùng miền của Việt Nam và nhiều nền văn hóa trên thế giới. Nổi bật là cây đèn gốm Sa Huỳnh có niên đại hơn 2.500 năm.

Tạm gác lại câu chuyện thương tâm, theo văn khế, nơi diễn ra cuộc mua bán là - ấp An Mỹ Nhị, thôn Trung Hòa, thuộc Thời Tú, phủ Quy Nhơn. Và thật bất ngờ khi chúng tôi ngược dòng lịch sử để tìm về các phủ, huyện, thuộc, thôn, ấp này thì phát hiện ra rằng, trừ tên gọi Quy Nhơn vẫn còn đến, các địa danh còn lại có trong văn khế đã biến mất. Chúng ta đã biết khá nhiều về phủ Quy Nhơn, huyện Tuy Viễn, vì vậy ở đây chúng tôi xin phép tạm dừng để dành thời gian cho thuộc Thời Tú.

Mộc bản sách Đại Nam liệt truyện tiền biên, quyển 3, mặt khắc 9 ghi về gia thế của ông như sau: “Trần Đức Hòa người ở huyện Bồng Sơn, Bình Định. Ông nội là Trần Ngọc Chính, làm quan nhà Lê, được tặng phong Vinh lộc đại phu. Cha là Trần Ngọc Phẩn, cũng làm quan nhà Lê, đến chức Phó tướng dinh Quảng Nam. Trần Đức Hòa là người hào hùng cao cả, vì là con nhà tướng, ban đầu được ấm thụ làm Hoằng tín đại phu rồi thăng Cẩm y vệ Đô chỉ huy sứ thự vệ sự. Vì có quân công, Đức Hòa được phong làm Khám lý Quy Nhơn, Cống Quận công”.