văn hóa xã hội - Trang 9

Mỗi khi qua đây, nhớ đến một bên là đền thờ một vị thần Nho học, một bên là đài kỷ niệm một thày truyền giáo đã có công với chữ Quốc ngữ. Cái công ấy cũng ngang với công của ông Hàn Thuyên về đời nhà Trần mà người ta thường gọi là ông tổ chữ Nôm, dẫu ngàn thu vẫn còn ghi nhớ, vẫn tôn làm những bậc tiền phong cho hai thời kỳ quốc học, là thời kỳ học Nho và thời học Nôm.

Sự sáng tạo ra chữ Quốc ngữ cố nhiên cũng như mọi sự phát minh khác không phải công sức của một người. Nhưng Đức A-lịch-sơn Đắc-lộ có nhiều sách để lại làm di tích cũng như người đã hoàn thành. Vậy kỷ niệm Đức A-lịch-sơn Đắc-lộ tức là kỷ niệm một vị đại biểu cho tất cả mọi người đã có công trong việc đặt ra và sửa chữa chữ Quốc ngữ trước nay.

Kịch bản Tuồng Cha Minh in năm 1881 tại nhà in Tân Định, Sài Gòn, được sáng tác bởi Marie-Antoine Louis Caspar (cố Lộc), một thừa sai người Pháp. Vở kịch viết về thánh tử đạo Phan Văn Minh, cũng là người Việt Nam đầu tiên biên soạn từ điển khi góp sức cùng giáo sĩ Taberd biên soạn hai cuốn Từ điển Việt - La tinh và Từ điển La tinh - Việt xuất bản năm 1838. Qua việc phân tích kĩ thuật xây dựng xung đột và nhân vật của vở kịch, có thể khẳng định đây là vở kịch hiện đại viết bằng chữ quốc ngữ sớm nhất của Việt Nam.

Đài kỉ niệm dự định sẽ dựng theo lối An Nam và giao cho các kiến trúc sư bản xứ thiết kế. Hội đồng đã tổ chức một cuộc thi nhưng kết thúc chỉ nhận được 2 bản thiết kế nhưng “chẳng ra hình thù gì, lạc cả ý nghĩa”. Hội đồng tiếp tục kéo dài thời hạn nhận các bản thiết kế thêm 9 tháng nữa và hết hạn chỉ nhận được 5 bản, trao giải thưởng cho 3 bản vẽ (200 đồng – 100 đồng – 50 đồng). Tuy nhiên, bản vẽ được giải nhất cũng không được sử dụng vì thành phố Hà Nội cho rằng kiểu đó không có điểm nào mang nét mỹ thuật An Nam, mà lại giống phương Tây. Do đó, chính quyền thành phố đã từ chối cấp đất cho việc thi công đài kỉ niệm kiểu Tây này.

Đầm Trà Ổ vốn là một vịnh nước mặn, ăn thông với biển bằng một dòng chảy đưa nước ra cửa Hà Ra, từng có tàu bè qua lại và buôn bán tấp nập. Không rõ tên gọi “Trà Ổ” có từ khi nào và xuất phát từ đâu chỉ biết rằng đầm Trà Ổ cùng với đầm Thị Nại và đầm Đạm Thủy là ba đầm lớn và nổi tiếng nhất ở tỉnh Bình Định từ xa xưa

Trong dòng chảy lịch sử dân tộc, tỉnh Bình Định luôn có một vị thế đặc biệt quan trọng, có nhiều đóng góp to lớn cho công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước. Có một câu hỏi mà nhiều người đặt ra là tên gọi tỉnh Bình Định xuất hiện từ năm nào và quá trình hình thành, phát triển tỉnh Bình Định diễn ra thế nào?