WHĐ (18/11/2026) - Tại Hội nghị thượng đỉnh các quốc gia Pháp ngữ, Đại diện Tông tòa Phnôm Pênh kêu gọi hòa giải và tình huynh đệ: “Hòa bình là giải trừ vũ khí”
Đó là lời kêu gọi mạnh mẽ phát đi từ Campuchia, đất nước mà ký ức tập thể vẫn còn mang những vết thương của một trong những thảm kịch khủng khiếp nhất thế kỷ XX. Và sau cuộc xung đột mới đây dọc theo biên giới với Thái Lan, đất nước này một lần nữa phải trải nghiệm sự mong manh của hòa bình.
Lời kêu gọi được Đức cha Olivier Schmitthaeusler, nhà truyền giáo người Pháp thuộc Hội Thừa sai Paris (MEP), Đại diện Tông tòa Phnôm Pênh, đưa ra hôm Chúa nhật, ngày 15 tháng 11, khi các đại diện và phái đoàn quy tụ tại thủ đô Campuchia tham dự Hội nghị thượng đỉnh Pháp ngữ lần thứ 20.
Đức cha phát biểu: “Xin chào mừng quý vị đến với đất nước Campuchia của chúng tôi, một vùng đất của lòng hiếu khách và những nụ cười, nhưng cũng là vùng đất của sức chịu đựng kiên cường và đau thương.” Ngài đồng thời giới thiệu với những người hiện diện một cây thánh giá từng thuộc về Đức cha Joseph Chhmar Salas, vị giám mục người Campuchia đầu tiên, được truyền chức ngày 14 tháng 4 năm 1975. Chỉ ba ngày sau, ngày 17 tháng 4, lực lượng Khmer Đỏ tiến vào Phnôm Pênh. Đức cha Salas bị đưa đến các trại lao động cưỡng bức và qua đời năm 1977, cùng với khoảng 2,5 triệu người Campuchia khác là nạn nhân của chế độ này.
Đức cha Schmitthaeusler nhắc lại rằng cây thánh giá ấy đã được mẹ của Đức cha Salas chôn giấu dưới lòng đất để bảo toàn trong suốt những năm tháng bi thảm đó. Ngài nói: “Cây thánh giá này không chỉ tượng trưng cho những đau khổ ấy, mà còn cho sức sống kiên cường của một dân tộc đã bền bỉ nỗ lực xây dựng hòa bình trong hơn 30 năm qua”.
Ký ức về những năm tháng ấy càng mang ý nghĩa sâu sắc hơn trước những căng thẳng gần đây giữa Campuchia và Thái Lan. Đức cha người gốc Pháp nhấn mạnh rằng “Làng Pháp ngữ” được thiết lập nhân dịp Hội nghị thượng đỉnh lần này “nhắc nhở chúng ta rằng hòa bình không bao giờ là điều được bảo đảm vĩnh viễn.”
Như vị Đại diện Tông tòa nhận định, trong năm qua, người dân Campuchia một lần nữa phải trực tiếp cảm nhận những hậu quả của tình trạng thiếu vắng hòa bình: “Hàng trăm ngàn người phải di tản, hàng trăm trường học đóng cửa, hàng triệu người mất việc làm, các cửa khẩu biên giới bị đóng lại, nước mắt và nỗi sợ hãi”.
Trong bối cảnh ấy, Đức cha một lần nữa kêu gọi mọi người “dành nỗ lực cho hòa bình”, không phải như một mục tiêu trừu tượng hay trách nhiệm chỉ được giao phó cho các chính phủ, nhưng như một cam kết chung, có sự tham gia của mọi lĩnh vực trong xã hội: chính trị, kinh tế, giáo dục, văn hóa và đời sống gia đình.
Ngài nhắc lại rằng hòa bình “không phải là điều một khi đạt được thì sẽ tồn tại mãi mãi, nhưng là điều cần được vun đắp và sinh hoa kết trái mỗi ngày, thông qua phẩm chất của các mối tương quan giữa chúng ta”.
Đức cha cũng đề cập đến giáo huấn của Đức Giáo hoàng Lêô XIV. Ngài nói: “Như Đức Thánh Cha nhắc nhở chúng ta: ‘Hòa bình là giải trừ vũ khí’”, đồng thời cảnh báo nguy cơ “vũ khí bóp nghẹt những thôi thúc hướng đến tình huynh đệ” khi nuôi dưỡng “lòng thù hận, oán giận và bạo lực”.
Đức cha nhấn mạnh rằng những người phải trả giá đắt nhất luôn là “người nghèo, những người dễ bị tổn thương nhất, trẻ em và người cao tuổi”. Vì thế, việc xây dựng hòa bình không thể tách rời công lý, phẩm giá con người, quyền được chăm sóc sức khỏe, giáo dục và tiếp cận văn hóa, cũng như việc đón tiếp những người buộc phải rời bỏ quê hương vì chiến tranh và nghèo đói.
Vị Đại diện Tông toà khẳng định: “Thiên Chúa đã tạo dựng chúng ta theo hình ảnh và giống như Ngài: mọi người đều có quyền được hạnh phúc, đó là được sống trong hòa bình”. Ngài cũng nhắc đến trách nhiệm của các tín hữu trong việc trao ban niềm an ủi và tình liên đới, để trở thành “nơi nương náu cho tha nhân”.
Lời kêu gọi của Đại diện Tông tòa Phnôm Pênh hoàn toàn phù hợp với chủ đề được chọn cho Hội nghị thượng đỉnh Pháp ngữ lần thứ 20, diễn ra từ ngày 15 đến ngày 17 tháng 11: “Tái đầu tư cho hòa bình vì sự thịnh vượng chung và ổn định lâu dài”.
Đây là lần đầu tiên Campuchia đăng cai Hội nghị thượng đỉnh này và là lần thứ hai sự kiện được tổ chức tại châu Á, sau cuộc gặp năm 1997 tại Hà Nội.
Khoảng 90 quốc gia thành viên và chính phủ thuộc Tổ chức Quốc tế Pháp ngữ (OIF) có đại diện tham dự tại Phnôm Pênh, cùng với sự hiện diện của nhiều nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ. Trong số đó có Quốc vương Campuchia Norodom Sihamoni, Thủ tướng Hun Manet và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, người đã chuyển giao chức Chủ tịch Hội nghị thượng đỉnh cho Campuchia, cùng với một số nhà lãnh đạo các quốc gia châu Phi và châu Á.
Chương trình nghị sự của Hội nghị đề cập đến nhiều vấn đề, trong đó có việc ngăn ngừa xung đột, củng cố hòa bình, tăng cường hợp tác đa phương, phát triển bền vững, giáo dục, bình đẳng giới, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đặc biệt chú trọng đến giới trẻ.
Khi Hội nghị kết thúc, “Tuyên bố Phnôm Pênh” dự kiến sẽ được thông qua. Văn kiện này tập trung vào những vấn đề như giải quyết xung đột tại Campuchia, xây dựng hòa bình, bảo vệ di sản văn hóa và sự đa dạng văn hóa.
Đối với Campuchia, Hội nghị thượng đỉnh lần này còn mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc. Sau khi trải qua những giai đoạn đen tối của chiến tranh và nạn diệt chủng, đất nước này ngày nay tự giới thiệu mình như một địa điểm đối thoại và hợp tác quốc tế. Khi nhìn lại những vết thương của chính mình, Campuchia cũng đặt ra một câu hỏi vẫn còn bỏ ngỏ trên khắp Đông Nam Á: làm thế nào để chuyển hóa một sự cân bằng mong manh thành nền hòa bình ổn định, một nền hoà bình được chia sẻ và bền vững lâu dài.
Về vấn đề này, Đức cha Schmitthaeusler nhắc lại một dấu mốc lịch sử trước đây, khi Phnôm Pênh từng là nơi vang lên một lời kêu gọi hòa bình khác. Tháng 9 năm 1966, trong chuyến thăm Campuchia, Tướng Charles de Gaulle đã có bài diễn văn tại thủ đô, kêu gọi tìm kiếm một giải pháp chính trị và ngoại giao vào thời điểm cuộc chiến tranh Việt Nam đang ở cao trào.
Đức cha nhắc lại: “Nước Pháp từng là một trụ cột trong công cuộc xây dựng hòa bình tại châu Âu”. Ngài cũng đề cập đến chính khách Công giáo Robert Schuman (1886–1963), nguyên Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Pháp, hiện được nhìn nhận là Đấng Tôi tớ Chúa.
Đức cha trích dẫn lời ông Schuman: “Không thể bảo vệ hòa bình thế giới nếu thiếu những nỗ lực sáng tạo tương xứng với những hiểm họa đang đe dọa hòa bình”.
Lấy cảm hứng từ những nhân vật như ngài Schuman, những người đã dấn thân cho công cuộc hòa giải và thiện ích chung của các dân tộc, Campuchia cũng mong mỏi hòa bình trong quan hệ với nước láng giềng Thái Lan. Hướng đến cộng đồng quốc tế, Đức cha gửi đi thông điệp: “Sự ổn định trên thế giới và sự hài hòa trong các xã hội của chúng ta được xây dựng mỗi ngày thông qua những quyết định can đảm”.
Đức cha Schmitthaeusler kết thúc bài phát biểu bằng một câu hỏi và lời suy tư, trước hết dành cho các thế hệ tương lai: “Chúng ta sẽ để lại thế giới nào cho con cái và cháu chắt mình? Lạy Đức Mẹ Mêkông, Nữ Vương Hòa Bình, xin cầu bầu cho chúng con”.
Ý kiến bạn đọc
Ai tín: Thân phụ của Cha Louis Hồ Trọng Hưng là ông cố Đamianô Hồ Trọng Quảng vừa mới qua đời
Giọt nhớ
Diễn từ khai mạc của Đức cha Matthêô trong ngày họp Hội Đồng Mục vụ Giáo phận Qui Nhơn
Lời kinh Mùa Các Đẳng: Từ vực sâu tối tăm
Thánh Thể và tính hiệp hành, một hướng tiếp cận khởi đi từ Hiến chế Sacrosanctum Concilium
Bài thánh ca Đoàn Dân Khải Hoàn của Sơn Ca Linh dịp lễ kính Các Thánh Tử Đạo Việt Nam
Truyền Thông Xã Hội Công Giáo Trong Một Thế Giới Bị Tổn Thương