Giáo phận Qui Nhơn

Chỉ từ một “câu chuyện nhỏ” liên quan đến hai từ “Đàng Trong”, “Đàng Ngoài” mà “xé ra to” như những gì đã chia sẻ ở trên thì quả thật cũng không hay lắm ! Tuy nhiên, vùng đất nào, quê hương nào cũng gắn liền với lịch sử, với những dòng biến thiên ghi đậm dấu vết của con người, của sự sống, sự chết cùng bao nhiêu kỷ niệm, giai thoại, biến cố

Từ khi Thiên Chúa vui lòng ban cho chúng tôi được bước vào vương quốc Đàng Ngoài này, mục đích duy nhất của chúng tôi là nghĩ đến những phương tiện thuận lợi nhất đem lại vinh quang cao quý cho đất nước này. Trong số những điều mà chúng tôi nghĩ đến thì tổ chức một công nghị dường như là điều tốt hơn cả, chúng tôi triệu tập tại đây những người có nhiệm vụ giáo huấn các tín hữu và làm việc để cải đạo lương dân từ nhiều năm nay, để cùng nhau tìm  con đường thực thi một ý định chính đáng

Bản dịch bia Lăng Cha Cả; Người dịch: Trượng Chánh; Trích báo Thanh Nghị, số 86, ngày 7 tháng 10 năm 1944, tr. 9

Số người Việt Nam theo đạo Thiên Chúa (năm 1935). Đạo Thiên Chúa truyền sang xứ ta đã lâu, vừa rồi tờ báo Công giáo đồng thinh có làm bản thống kê số người Nam có đạo: Qui Nhơn: 130 linh mục; 64.412 giáo hữu

Nhưng xưa rày các trường Hội Thánh bên Đông Pháp nầy, vì chưa có sách dạy cho tiện hợp, nên học tiếng Bản quốc cho thấu ý, thật là sự rất khó. Dầu các đấng giảng đạo đã dùng chữ Roma mà lập ra chữ Quốc ngữ, chép nhiều sách đạo, và nhiều tự vị đã làm cho tiếng cõi Viễn Đông này tiện dụng mặc lòng, nhưng dẫu vậy, những người thông thái đời bây giờ đều hợp một ý mà nói: còn thiếu sách Mẹo và sách dạy văn chương. Vả các trường bên Công giáo ta, cũng không có sách học, dọn theo ý Công giáo cho thật tỏ tường để dạy lớp sơ đẳng.

Sự thật có hơi khác một chút. Trên xe không ai biết Nhà chung ở đâu và người ta cứ đi may rủi. Ông cha trẻ may mắn xổ được một ít từ tiếng Việt hiếm hoi mà mình đã học được: Nhà thờ; và ngay lập tức có một anh giáo dân trẻ đề nghị dẫn họ đi. Họ đưa anh ta lên ôtô và năm phút sau, cha Alexandre đã ở trong vòng tay của cha chính, người dẫn ngài về Làng Sông vào buổi chiều thứ Hai ngày 22 để tiếp tục … hong khô mình!