Giáo phận Qui Nhơn

Ngày 13.01.2016, tại thành phố Quy Nhơn, UBND tỉnh Bình Định phối hợp với Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, Viện Sử học Việt Nam, Hội Ngôn ngữ học thành phố Hồ Chí Minh, Viện Ngôn ngữ học Việt Nam, Trung tâm Nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc, Viện Từ điển học và Bách khoa thư Việt Nam, tổ chức Hội thảo “Bình Định với chữ Quốc ngữ”.

​​​​​​​WGPQN(05/10/2026) - Tiến trình hình thành chữ Quốc ngữ ở Việt Nam từ khi khởi thảo đến khi hoàn tất khoảng hai thế kỷ. Dựa vào những tư liệu hiện có, người ta đã chia ra làm bốn thời kỳ: thời kỳ phôi thai, thời kỳ hình thành, thời kỳ phát triển và thời kỳ hoàn tất. Bình Định, vinh dự là vùng đất phôi thai, sáng tạo chữ Quốc ngữ (TK XVII), truyền bá, phát triển chữ Quốc ngữ và văn học Quốc ngữ (TK XIX-XX),... Bình Định - nơi “dòng sông chữ Việt” không ngừng chảy.

WGPQN (29/9/2026) - Vào lúc 7h30, ngày 29/9/2026, chương trình Tọa đàm với chủ đề "Nước Mặn và chữ Quốc ngữ qua dòng thời gian" diễn ra tại Hội trường Chủng viện Qui Nhơn, với hiện diện của hơn 150 tham dự viên, gồm Đức cha Matthêô Nguyễn Văn Khôi, các linh mục, tu sĩ nam nữ, chủng sinh, các nhà nghiên cứu, giảng viên các trường đại học và nhiều người quan tâm.

Nhờ sự bảo trợ của Khám lý Phủ Quy Nhơn Cống quận công Trần Đức Hòa, các giáo sĩ Dòng Tên đã đến Nước Mặn lập cư sở truyền giáo đầu tiên ở Đại Việt vào tháng 7/1618. Tại đây, các giáo sĩ Francesco Buzomi, Francisco de Pina, Cristoforo Borri với sự cộng tác của người Việt ở địa phương, đã dùng mẫu tự Latin ghi âm tiếng Việt sáng tạo, phôi thai hình thành chữ Quốc ngữ. Nước Mặn cũng là trung tâm học tiếng Việt đầu tiên của các giáo sĩ Dòng Tên ở Đàng Trong.

Chữ Quốc ngữ – chữ viết chính thức của Việt Nam là một thành tựu văn hóa của dân tộc trong vòng hơn bốn thế kỷ qua. Sự đóng góp của các thừa sai tại Cư sở Nước Mặn trong giai đoạn phôi thai chữ Quốc ngữ, nhà in Làng Sông và hệ thống tổ chức trường dạy chữ Quốc ngữ tại địa bàn giáo phận Đàng Trong/Đông Đàng Trong/Qui Nhơn là một nỗ lực của giáo phận đóng góp vào thành tựu văn hóa dân tộc. Bài viết này trình bày khái quát tiến trình đóng góp ấy.

Do số người đọc sách ngày càng ít, những sách văn thơ và nghiên cứu rất khó tiêu thụ, các nhóm làm sách không dám đầu tư ấn hành. Từ đó, có thể nhiều tác phẩm giá trị bị gạt sang một bên rồi bị chôn vùi vào quên lãng. Để tránh lãng phí những tài nguyên này, chúng tôi nghĩ cần có một chương trình quan tâm tìm kiếm và bảo tồn văn hóa Công giáo.