Suy niệm Lời Chúa Thứ Tư tuần 19 Thường niên A: Sửa lỗi cho nhau

Tin mừng: Mt 18, 15-20

“Nếu nó nghe ngươi, thì ngươi đã lợi được người anh em”.

Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Matthêu.

Khi ấy, Chúa Giêsu phán cùng các môn đệ rằng: “Nếu anh em con lỗi phạm, hãy đi sửa dạy nó, riêng con và nó thôi. Nếu nó nghe con, thì con đã lợi được người anh em. Nếu nó không nghe lời con, hãy đem theo một hoặc hai người nữa, để mọi việc được giải quyết nhờ lời hai hoặc ba nhân chứng. Nếu nó không nghe họ, hãy trình với cộng đoàn. Và nếu nó cũng không nghe cộng đoàn, con hãy kể nó như người ngoại giáo và như người thu thuế.

“Thầy bảo thật các con, những gì các con cầm buộc dưới đất thì trên trời cũng cầm buộc, và những gì các con tháo gỡ dưới đất thì trên trời cũng tháo gỡ.

“Thầy cũng bảo thật các con, nếu hai người trong các con, ở dưới đất, mà hiệp lời cầu xin bất cứ điều gì, thì Cha Thầy, Ðấng ngự trên trời, sẽ ban cho họ điều đó. Vì ở đâu có hai hoặc ba người tụ họp nhân danh Thầy, thì Thầy ở giữa những người ấy”.

Ðó là lời Chúa.

------------------------------------------

Suy niệm: 

Kính thưa cộng đoàn,

Trong Tin Mừng hôm nay, Chúa Giêsu nói: “Nếu anh em con lỗi phạm, hãy đi sửa dạy nó, riêng con và nó thôi. Nếu nó nghe con, thì con đã lợi được người anh em. Nếu nó không nghe lời con, hãy đem theo một hoặc hai người nữa, để mọi việc được giải quyết nhờ lời hai hoặc ba nhân chứng. Nếu nó không nghe họ, hãy trình với cộng đoàn. Và nếu nó cũng không nghe cộng đoàn, con hãy kể nó như người ngoại giáo và như người thu thuế.”

Câu Chúa nói hôm nay đặt ra một vấn đề: “Nếu anh em con lỗi phạm…” Chúa nói “lỗi phạm”, nhưng lỗi phạm điều gì? Bản dịch kinh thánh không nói rõ đó là tội chống lại anh em hay tội chống lại Thiên Chúa. Kinh Thánh chỉ nói chung chung: “Nếu anh em con lỗi phạm.” Vì vậy, chúng ta thử đặt hai giả định.

Giả định thứ nhất: nếu một người phạm tội chỉ giữa họ với Thiên Chúa, nhưng vẫn sống tốt với mọi người, thì ai biết mà sửa lỗi họ? Một lỗi hoàn toàn kín đáo giữa lương tâm của một người với Chúa, người ấy tự mình đối diện với Thiên Chúa, nhận ra lỗi của mình mà sám hối và trở về với Chúa. Vì vậy, không ai có quyền tự nhiên biết và can thiệp vào một lỗi hoàn toàn kín đáo của lương tâm người khác.

Nhưng giả định thứ hai thì khác: nếu một người lỗi phạm đến tôi, đến anh em, đến một người trong gia đình hoặc làm tổn thương đến đời sống chung trong cộng đoàn, thì đây là điều Chúa Giêsu muốn chúng ta suy nghĩ.

Có ba bước tiếp cận với lỗi phạm từ người khác:

Bước thứ nhất, Chúa nói: “Hãy đi sửa dạy nó, riêng con và nó thôi.” Nghĩa là đừng biến lỗi của người khác thành chuyện công khai ngay từ đầu. Nếu có vấn đề với một người, trước hết phải gặp chính người đó. Trong gia đình, cha mẹ thấy con cái có điều sai thì trước hết phải gặp con mình. Trong cộng đoàn, nếu bề trên nhận ra lỗi lầm của anh chị em mình, trước hết phải gặp chính người ấy. Mục tiêu là để người ấy lắng nghe, thấu hiểu và tự sửa chữa. 

Chúa Giêsu nói tiếp: “Nếu nó nghe con, thì con đã lợi được người anh em.” Mục tiêu của việc sửa lỗi không phải là chứng minh mình đúng, cũng không phải là làm cho người kia nhận mình sai. Mục tiêu là “lợi được người anh em”. Nghĩa là giữ được người anh em, giúp người ấy nhận ra điều cần sửa và tiếp tục sống trong tình hiệp thông.

Bước thứ hai: “Nếu nó không nghe, hãy đem theo một hoặc hai người nữa.” Ở đây, Đức Giêsu đang bảo vệ cả người có lỗi lẫn người sửa lỗi khỏi những phán xét vội vàng. Không ai được tự mình đóng vai của một quan tòa. Có thể người sửa lỗi nhìn sự việc chưa đầy đủ vì đang mang sự tổn thương nào đó trong tâm hồn, hoặc nóng giận hoặc thành kiến. Vì thế, cần có thêm một hoặc hai người để cùng lắng nghe, cùng nhìn vào sự việc và cùng giúp người ấy nhận ra điều cần sửa. Việc làm ấy không phải để tạo áp lực cho người khác, cũng không phải để tìm người đứng về phía mình, mà để sự việc được nhìn nhận cách khách quan hơn.

Bước thứ ba: “Nếu nó không nghe họ, hãy trình với cộng đoàn.” Khi đã làm hết những cách cần thiết mà vẫn không cứu được người anh em của mình, vấn đề được đưa ra trước cộng đoàn. Chúa Giêsu nói: “Nếu nó cũng không nghe cộng đoàn, con hãy kể nó như người ngoại giáo và như người thu thuế.” Điều này không có nghĩa là khinh ghét hay coi thường người ngoại giáo và người thu thuế, nhưng trái lại,  chính Chúa Giêsu đã nói: “Tôi bảo thật các ông, những người thu thuế và những cô gái điếm vào Nước Thiên Chúa trước các ông” (Mt 21,31). Chúa cũng đến nhà ông Giakêu, một người thu thuế mà nói: “Hôm nay, ơn cứu độ đã đến cho nhà này” (Lc 19,9). Lại nữa, khi những người Pharisêu trách Chúa đồng bàn với người tội lỗi và người thu thuế, Chúa Giêsu nói: “Người khỏe mạnh không cần thầy thuốc, người đau ốm mới cần. Tôi không đến để kêu gọi người công chính, mà để kêu gọi người tội lỗi” (Mc 2,17). Vì vậy, khi Chúa nói “con hãy kể nó như người ngoại giáo và như người thu thuế”, điều đó không có nghĩa là ghét bỏ hay khinh thường người ấy, nhưng là nhìn nhận rằng người ấy đã tự đặt mình ra ngoài sự hiệp thông của cộng đoàn. Tuy nhiên, cộng đoàn không vì thế mà đóng lại con đường trở về, bởi chính Chúa Giêsu vẫn đi tìm, gặp gỡ và kêu gọi những người đang ở bên ngoài trở về với Giáo Hội. 

Và đến đây, có một điều chúng ta cần suy nghĩ thêm về việc sửa lỗi và huấn luyện trong gia đình hay cộng đoàn.

Chúa Giêsu đã nói ở cuối tin mừng hôm nay: “Nếu hai người trong các con, ở dưới đất, mà hiệp lời cầu xin bất cứ điều gì, thì Cha Thầy, Đấng ngự trên trời, sẽ ban cho họ điều đó. Vì ở đâu có hai hoặc ba người tụ họp nhân danh Thầy, thì Thầy ở giữa những người ấy.” Tại sao sau khi nói về việc sửa lỗi, Chúa Giêsu lại nói đến “hai hoặc ba người tụ họp nhân danh Thầy”? Đây là điều rất quan trọng đối với việc huấn luyện trong gia đình hay cộng đoàn. Sửa lỗi một người không phải chỉ là giúp họ biết mình sai mà là giúp họ trở về với Đức Kitô. Vì thế, việc sửa lỗi phải được thực hiện trong sự hiện diện của Đức Kitô.

“Hai hoặc ba người tụ họp nhân danh Thầy” cho thấy việc huấn luyện trong cộng đoàn không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm, ý kiến hay quyền hành của ông bà, cha mẹ hay của bề trên. Người lãnh trách nhiệm đào tạo cũng phải đứng trong Đức Kitô, người được đào tạo cũng phải đứng trước Đức Kitô. Cho nên, khi sửa lỗi một người, không chỉ là sửa lỗi người khác cách đơn thuần, nhưng là chúng ta cùng đứng trước Chúa để nhận ra điều Chúa muốn nơi người này và nơi chúng ta.

Người đào tạo không phải là người làm chủ sự thật, người làm lớn hay bề trên không phải lúc nào cũng nhìn thấy hết mọi sự và phân định minh mẫn. Người được đào tạo, hưỡng dẫn cũng không phải quá tự ti với suy nghĩ khi bị sửa là đương nhiên bị sai. Cả hai đều phải đặt mình trước Đức Kitô. Khi đó, việc sửa lỗi mới trở thành một việc đào tạo thực sự.

Đức Kitô ở giữa chính là trung tâm của việc giáo dục, sửa lỗi và phân định trong cộng đoàn. Nếu Đức Kitô không ở giữa, việc sửa lỗi rất dễ trở thành chuyện của quyền lực, của cảm xúc, của kinh nghiệm cá nhân. Người sửa có thể nghĩ mình có quyền nên muốn nói gì thì nói, người được sửa có thể cảm thấy mình bị kết án và đương nhiên sẽ chống cự lại. Từ lỗi của một người có thể làm đổ vỡ cả mối tương quan tốt đẹp trước đó. Bởi vì cả hai không cùng tìm kiếm điều Chúa muốn mà chỉ biết đi tìm lỗi của nhau: ai đúng, ai sai.

Kính thưa cộng đoàn,

Trong gia đình và trong cộng đoàn, chắc chắn sẽ có lúc chúng ta phải sửa lỗi cho nhau. Cha mẹ phải sửa dạy con cái; vợ chồng phải góp ý cho nhau; những người sống chung phải giúp nhau nhận ra những điều chưa đúng; người có trách nhiệm đào tạo phải biết sửa dạy người mình được trao phó. Nhưng Lời Chúa hôm nay nhắc chúng ta phải nhớ mục đích của việc sửa lỗi: “Nếu nó nghe con, thì con đã lợi được người anh em.”

Vì vậy, hãy sửa lỗi, nhưng trước hết hãy gặp người ấy. Nếu cần đến người thứ hai, thứ ba, hãy cùng nhau phân định chứ đừng tạo thành một nhóm để kết án. Và khi vấn đề phải đặt trước cộng đoàn, hãy nhớ rằng cộng đoàn cũng không phải là nơi để thỏa mãn sự tức giận hay phán xét của con người. Trên hết, hãy để Đức Kitô ở giữa. Bởi vì khi Đức Kitô ở giữa, việc sửa lỗi không còn là chuyện của tôi chống lại người khác, nhưng là chúng ta cùng đứng trước Chúa để giúp nhau trở nên tốt hơn và trở về với Chúa trong sám hối ăn năn.

Lm. Nguyễn Toàn