Lịch sử

"Nhựt trình địa sở Plei Rơhai", một tác phẩm quý giá và độc đáo về truyền giáo Tây nguyên

12:35 07/10/2026

"Nhựt trình địa sở Plei Rơhai", một tác phẩm quý giá và độc đáo về truyền giáo Tây nguyên"Nhựt trình địa sở Plei Rơhai" là một tác phẩm viết tay của một thầy giảng người Việt sống và làm việc trực tiếp tại địa sở Rơhai (giáo xứ Tân Hương, Kon Tum ngày nay), cùng thời với cha Do và các linh mục thừa sai giai đoạn đầu như: Combes (cố Bê), Fontaine (cố Hoàng), Dourisboure (cố Ân), Desgouts (cố Đề).v.v. Cuốn nhựt trình này mang tư cách của một "nhật ký thực địa" sống động, chân thực, là một tài liệu lịch sử, văn hóa, tôn giáo vô cùng quý giá và độc đáo trong kho tàng văn viết truyền giáo Tây Nguyên.

Trần Đức Hòa - Quan phủ Qui Nhơn, ông bõ đỡ đầu công cuộc truyền giáo ở Đàng trong, Bà đỡ khai sinh chữ Quốc ngữ

11:46 06/10/2026

“Trần Đức Hòa là người huyện Bồng Sơn thuộc Bình Định. Cha là Ngọc Phân, làm quan với nhà Lê tới chức Phó tướng dinh Quảng Nam. Hòa tính hào mại, nhờ là con nhà tướng nên buổi đầu được ấm thụ là Hoằng tín đại phu đổi làm Cẩm y vệ Đô Chỉ huy sứ thụ Vệ sự, nhờ có quân công được phong làm Khám lý Qui Nhơn, Cống quận công”.[1]

Một số tồn nghi về nơi phôi thai chữ Quốc ngữ và vai trò của các Thừa Sai Dòng tên đầu tiên với chữ Quốc ngữ "Tiền Đắc Lộ"

02:18 06/10/2026

Ngày 13.01.2016, tại thành phố Quy Nhơn, UBND tỉnh Bình Định phối hợp với Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, Viện Sử học Việt Nam, Hội Ngôn ngữ học thành phố Hồ Chí Minh, Viện Ngôn ngữ học Việt Nam, Trung tâm Nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc, Viện Từ điển học và Bách khoa thư Việt Nam, tổ chức Hội thảo “Bình Định với chữ Quốc ngữ”.

Nơi "Dòng sông chữ Việt" không ngừng chảy

15:07 05/10/2026

WGPQN(05/10/2026) - Tiến trình hình thành chữ Quốc ngữ ở Việt Nam từ khi khởi thảo đến khi hoàn tất khoảng hai thế kỷ. Dựa vào những tư liệu hiện có, người ta đã chia ra làm bốn thời kỳ: thời kỳ phôi thai, thời kỳ hình thành, thời kỳ phát triển và thời kỳ hoàn tất. Bình Định, vinh dự là vùng đất phôi thai, sáng tạo chữ Quốc ngữ (TK XVII), truyền bá, phát triển chữ Quốc ngữ và văn học Quốc ngữ (TK XIX-XX),... Bình Định - nơi “dòng sông chữ Việt” không ngừng chảy.

Ba thế kỷ từ điển học Quốc ngữ - Di sản văn hóa của các thế hệ công giáo

20:09 30/09/2026

Khi nghiên cứu lịch sử về lãnh vực văn hóa tại Việt Nam từ sau thế kỷ 16, nhiều bậc thức giả đã cho rằng: ít có lĩnh vực nào phản ánh rõ nét sự gặp gỡ giữa đức tin Kitô giáo và văn hóa bản địa như lịch sử hình thành chữ Quốc ngữ và nền từ điển học tiếng Việt.

Di tích lịch sử: Nước Mặn - Nơi phôi thai Chữ Quốc Ngữ

03:00 25/09/2026

Nhờ sự bảo trợ của Khám lý Phủ Quy Nhơn Cống quận công Trần Đức Hòa, các giáo sĩ Dòng Tên đã đến Nước Mặn lập cư sở truyền giáo đầu tiên ở Đại Việt vào tháng 7/1618. Tại đây, các giáo sĩ Francesco Buzomi, Francisco de Pina, Cristoforo Borri với sự cộng tác của người Việt ở địa phương, đã dùng mẫu tự Latin ghi âm tiếng Việt sáng tạo, phôi thai hình thành chữ Quốc ngữ. Nước Mặn cũng là trung tâm học tiếng Việt đầu tiên của các giáo sĩ Dòng Tên ở Đàng Trong.